Eucalyptus (Okaliptüs) TürleriTürce çok zengin olan Okaliptuslar içinde ülkemizde daha ziyade E. camal- dulensis en yaygın şekilde yetiştirilmektedir. Az miktarda E. globulus ve E. rosto- rata da bulunmaktadır. Bu türler soğuğa karşı oldukça hassastır. Bu türlerin yetiştirilecekleri yerlerde sıcaklık -8°C'nin altına düşmemelidir. Bu konuda E. globulus, E. camaldulensis 'den daha da hassastır. Güney ve Ege sahillerimizde bazı seneler soğuktan kısmen etkilense de camaldulensis 'ler yaygın şekilde yetiştirile- bilmektedir. Okaliptusların daha düşük sıcaklıklara (örneğin E. gunnii, E. verri- cosa -18°C sıcaklık derecesine kadar) dayanan türleri olduğu gibi kurak ve tuzlu toprak şartlarına (E. dundasii, E. gracilis, E. sargentii gibi) dayanabilen türleri de sözkonusudur.Çok hızlı büyürler. Boylu perde ağacı olarak kullanılabilirler. Islak bataklık sahalarda drenaj imkanları sağlamak şartıyla iyi gelişirler. Kurak ortamlarda iyi gelişmemektedirler.İlkbaharda kasalara yapılan tohum ekimiyle üretilir. Kasalara konan çimlenme ortamı, hafif kumlu bir toprak ve yaprak çürüğü karışımı olmalıdır. Ekim, küçük tohumlar kumla karıştırılarak yapılır. Ekim kasaları gölge bir yerde tutulmalıdır. 2-3 haftada çimlenme gözlenir. 1,5-2 ay sonra 2-3 çift yaprak çıkınca fideler tüplere şaşırtılır.

Diospyros (Trabzon hurması) TürleriBiri büyük meyvalı Trabzon hurması (D. kaki) diğeri de küçük meyvalı Trabzon hurması (D. lotus) ülkemizde, rutubetli ılıman yörelerde yetiştirilmektedirler. Dikimlerinde 3-4 yaşında çıplak köklü fidanların kullanımı önerilir, deniz rüzgarı ve tuzlu suya dayanıklı olup sahillerdeki dolgu topraklara dikilebilirler. Tohumla üretilirler.

Fagus (Kayın) TürleriKayın deniz ikliminin etkisi altında olan, serin, hava rutubeti yüksek yörelerde iyi gelişir. Özellikle başlangıçta ilkbahar donlarına karşı hassastır. Güney ve

sıcak kurak yörelerimiz için önerilmez. Gölgeye dayanıklıdır fakat Avrupa kayını (F. sylvatica)nın ışık ihtiyacı daha fazladır. Sığ, fakat yoğun bir kök sistemi vardır. Drenajı iyi, besin maddelerince zengin, derin topraklarda iyi gelişir. Bizim yerli türümüz Doğu kayını (F. orientalis) dışında Avrupa kayını (F. sylvatica) da ülkemizde kullanılmaktadır. Avrupa kayını 5.0 - 6.5 pH olan oldukça asit toprakları tercih eder. Islak yerlerde, ağır topraklarda iyi gelişmez, kireçli topraklara karşı da toleransı vardır.Pyramidalis, Pendula (Ağlayan kayın) formları ile Kırmızı yapraklı (F.s. at- ropunicea veya atropurpurea) taksonları da peyzaj uygulamalarında göz doldurmaktadır. Kayınlar sonbaharda ekseri bakır rengine dönüşen dekoratif yaprakları ve ilkbaharda canlı yeşil renkleriyle peyzaj bakımından kıymetli ağaç türleridir. Kayınlar en az 3-4 yaşlarında çıplak köklü olarak dikilebilir, soliter ağaç olarak kullanılmak üzere daha boylu 4-5 repikaj görmüş, 4-5 m boyunda ve 1,5-2 m tepe genişliğinde yaşlı topraklı fidanlar ithal fidanlıkları kanalıyle sağlanabilir. Yaşlı fidanların topraklı veya kaplı olarak satın alınıp kullanılması hem başarıya ve hem de gelişmeye çok müsbet etki yapar.Esasta ekim yoluyla üretilir. Sonbahar ekimi uygundur. Aksi halde tohumlar 2-3 ay soğuk katlamada tutularak ilkbaharda mümkün olduğu kadar erken ekilmelidir.

Fraxinus (Dişbudak) TürleriÜlkemizde doğal olarak Sivri meyvalı dişbudak (F. angustifolia subsp. oxy- carpa) ve Çiçek dişbudağı (F. ornus), yabancı tür olarak da Avrupa dişbudağı (F. excelsior) ve onun sarkık dallı formu (F.e. pendula) yetiştirilmektedir. Dişbudaklar alaca yapraklı çeşitli formlara da sahiptirler.Dişbudaklar gerek soğuğa ve gerekse sıcağa dayanıklıdır. Ancak türler arasında yetişme ortamı istekleri bakımından bazı farklar sözkonusudur. F. excelsi- or'un toprak isteği daha fazladır. Derin gevşek toprak ile, durgun su olmamak şartıyle rutubetli, ıslak yerlerde iyi gelişir. Geç donlara hassastır. Işık ağacı olmasına rağmen gölgeye dayanır. Gerek F. oxycarpa ve gerekse F. ornus ise daha kurak ve kalker anataşa sahip yerlerde de yetişebilmektedirler. F. oxycarpa rüzgara da dayanıklı olup, kil, balçık ve kum topraklarında yetişebilir. Dikim başarısı yüksektir.Dişbudaklar genelde hızlı büyür, ağırca ve kireçli ve tuzlu (özellikle F. excel- sior) toprakları yadırgamaz. Kirli hava şartlarına dayanıklıdır. Bu nedenle cadde ve yol ağaçlandırmalarında, park ve geniş alanlar üzerinde gölgesinden faydalanmak üzere soliter ağaç olarak yetiştirilebilir. Dikimlerde en az 2-3 yaşında

çıplak köklü fidanların kullanımı önerilir. Soliter ağaç olarak 9-12m boyunda 3- 4 m tepe genişliğinde 6 kere repikaj görmüş ağaç boyutlarında fidanları da bazı yabancı ülke fidanlıklarından ithal yoluyla getirilebilmektedir Bütün temennimiz yakın zamanda bu nitelikli yaşlı fidan üretiminin de daha önce verilen bilgiler ışığında kolaylıkla ülkemiz fidanlıklarında gerçekleştirilmesidir.Dişbudaklar genellikle ekimle üretilir. Adi dişbudak veya Avrupa dişbudağı Ağustos'ta tam olgunlaşmadan toplanıp hemen ekilebilir. Fakat daha emniyetli şekli kasalarda rutubetli kum içinde açıkta veya bir bodrumda katlamaya alınıp çimlenme başladığında Mayıs sonuna kadar ekilmesidir. Aksi halde ekimi seneye ilkbahara bırakmak uygun olur. Adapazarı ve Trakya'nın Karadeniz kıyı şeridinde geniş alanlar kaplayan Sivri ıneyvalı dişbudak 'da ekimden evvel 2-3 aylık bir katlama yeterlidir. Çiçek dişbudağı (F. ornus)nda bu süre daha kısadır (1,5-2 ay). F. excelsior aurea ve bunun pendula formları aynı türden anaç üzerinde yapılan kalem aşısı ile üretilebilir.

Gleditsia (Gladiçya) TürleriSoğuğa olduğu kadar sıcak ve kurağa dayanıklıdır. G. triacanthos ülkemizde çok uzun yıllardan beri yetiştirilmektedir. Ancak bu türün dikensiz olan kiiltivar- ları dış ülkelerde daha yaygın şekilde kullanılmakta ve iyi bir gölgeleme yapmaktadır. Gölgelemesi fazla yoğun olmadığı için güneş ışınlarını flitre ederek altta serin bir ortam yaratmakta ve yer örtücü bitkilerin iyi gelişmesine de yol açmaktadır. Çit olarak koruyucu etkisi de iyidir. Hızlı büyür, ışık ağacıdır, kentlerin hava kirliliğine ve kışın yollara dökülen tuz etkilerine karşı oldukça dirençlidir. Ancak köklerinin kaldırım taşlarını kaldırarak onları tahrip edebileceği de kullanımda dikkate alınmalıdır. Drenajı iyi kumlu, taşlı, kireçli topraklarda da yetişebilir.Ekim veya çelikle çoğaltılabilir. Tohumun kabuktan kaynaklanan çimlenme engeli, asit veya sıcak su işlemleri ile giderilebilir. İlkbaharda dikilen sert çelikler de iyi köklenir. Dikensiz gladiçya (G. triachantos var. Inersis) dikenli gladiçya anaçları üzerine yapılan kalem açısıyle yetiştirilebilir.

Jacaranda spp.Türleri içinde ancak J. acutifolia 'nın Akdeniz ve Giiney Ege sahil kentlerimizde yetiştirilmesi mümkündür. Zira soğuğa çok hassas (sıcaklık -4°C'nin altına düşmemelidir) bir subtropik bölge ağacıdır. Kıbrıs'ta çok güzel örneklerine rastlanmaktadır. Güzel mavi violet rengi salkımlar halindeki çiçekleri çok göz alıcı*dır. Dekoratif ve kıymetli bir süs ağacıdır.Asit kumlu topraklarda iyi büyürse de diğer topraklarda da yetiştirilebilir. Yalnız muntazam sulama gerekir. Dikim yeri de rüzgardan koruntulu bir yer ol-581 malıdır. Aksi takdirde iyi bir çiçeklerime yapamaz. Tohumdan yetiştirilir.