Ülkemizde çayır meralar bazı sınıflara ayrılırlar. Bunların özellikleri çok farklı olduğundan hepsine aynı uygulama yapılamaz. Bu hem zaman hem de ekonomik kayıplara neden olur. Onun için önce ülkemizdeki mera sınıflarını öğrenip sonrada her birine uygulanacak işlemleri inceleyeceğiz.

1–Birinci Sınıf Meralar (Çok iyi): Bitki örtüsünün ağırlık olarak % 76- 100’u kaliteli bitkilerden oluşan çayır ve mera alan’dır. Bazı kaliteli bitkiler “Çayır-meralarda bulunması istenen bazı iyi yem bitkileri ” bölümünde verilmiştir.

2– İkinci Sınıf Meralar (İyi): Bitki örtüsünün ağırlık olarak % 51- 75’i kaliteli bitkilerden oluşan çayır ve mera alan’dır.

3- Üçüncü Sınıf Meralar (Orta): Bitki örtüsünün ağırlıklı olarak % 26- 50’si kaliteli bitkilerden oluşan çayır ve mera alan’dır.

4– Dördüncü Sınıf Meralar (Zayıf): Bitki örtüsünün ağırlıklı olarak % 0- 25’i kaliteli bitkilerden oluşan çayır ve mera alan’dır.

Birinci sınıfa giren meralar için ne yapılmalıdır?

Bu sınıf meralarda ıslaha gerek yoktur. Otlatmanın kontrol edilmesi yani düzenli otlatma yapılması lazımdır. Normal bakım işlemleri yürütülmelidir. Ekonomik görülürse gübreleme yapılmalıdır.

İkinci sınıfa giren meralar için ne yapılmalıdır?

Meranın üretim kapasitesinden tam yaralanmak amacıyla gübreleme yapılabilir. Yabancı otlar uzaklaştırılmalıdır. Toprak ve su muhafaza işlemleri uygulanmalıdır. Bahsedilen bu uygulamalarla mera durumu çok iyiye, verimi de en yüksek düzeye ulaştırılabilir.

Üçüncü sınıfa giren meralar için ne yapılmalıdır?

Öncelikle otlatma düzenlenmeli veya belli bir süre dinlendirme uygulamalıdır. Aynı zamanda mera ıslah projesi yürütülmelidir. Böylece toprağın belirli düzeye kadar yem değeri yüksek bitkilerle kaplanması teşvik edilmelidir. Bunun içinde üstten tohumlama yapılmalıdır. Eğer bu tedbirler alınmazsa kötüye gidiş devam eder. Belli bir noktadan sonra yapılacak her türlü çalışmaya olumlu cevap almak mümkün olmaz.

Resim 10. Bozulmuş ve zayıf kıraç mera

Üzerinde otlayan hayvanları kontrol ederek merayı ıslah etmek en ucuz yoldur. Ancak bunun uygulanabilmesi için merada hakim bitki türlerinin ağırlık olarak % 26 veya daha fazla olması gerekir.

Aşırı yıpranmış, bitki türlerinin çoğunu kaybetmiş meraların ıslahı için buralarda, bölge şartlarına uygun, verim ve beslenme değeri yüksek yem bitkisi türleri karışımlarıyla yeniden tohumlama yapılması gereklidir.

Mera ıslahında öncelik üçüncü sınıftaki meralara verilmelidir. Bu alanlarda önlem alınmazsa kısa sürede dördüncü sınıf meralara dönüşür yani çoraklaşırlar.

Resim 11. Mera mibzeriyle üstten ekim

Dördüncü sınıfa giren meralar için ne yapılmalıdır?

Bu alanlarda bitki örtüsünün tamamına yakını yok olmuştur ve büyük ölçüde erozyon tehdidi altındadırlar. Fazla meyilli alanlarda üst toprak erozyonla yok olduğundan, üstten tohumlama ile mera tesisi mümkün olmaz. Ancak bazı çalı türleri dikilerek erozyon kontrol altına alınabilir.

Bölgenin toprak, iklim ve mevcut bitki örtüsü dikkate alınarak hemen ıslah (iyileştirme) çalışmalarına başlanmalıdır. Otlatmaya tamamen kapatılmalıdır. Bölgedeki iyi bitki türlerinin çoğaltılarak meraya ekilmesi ve mera içerisinde yayılmasına ağırlık verilmelidir. Toprak yapısı özellikle kalınlığı ve içerdiği besin maddeleri yeterli görülen alanlarda çalışmalar başlatılmalıdır.

1.10. GÜBRELEME

Merada gübreleme yüksek düzeyde teknik bilgi isteyen bir konu olduğu için, bunu yapacak köy veya şahısların mutlaka Tarım teşkilatına başvurmaları ve gerekli bilgileri temin etmeleri lazımdır. Mesela baklagil bitkilerinin çoğunlukta olduğu bir meraya fazla miktarda azotlu gübre uygulaması verim ve baklagil oranında azalmaya neden olur.

Resim 12. Merada gübreleme

Çayır ve meralara gübre uygulamasının sağladığı yararlar şunlardır:

Ot verimini artırır,
Yem değeri yüksek bitkileri daha iyi geliştirir,
Yeşil kalma süresini uzatır,

-Yem lezzetliliğini olumlu etkiler,

-Yemin kimyasal yapısını (bünyesindeki maddeleri) değiştirir,

Kuraklığa dayanıklılığı artırır.

Merayla ilgili gübrelemede; düşük maliyet, verimde süreklilik ve meranın iyileştirilmesi birlikte düşünülmelidir.

Resim 13. İlkbaharda kıraç mera

1.11. ÇAYIR- MERALARIMIZDA BULUNMASI İSTENEN BAZI
İYİ BİTKİ TÜRLERİ

1.11.1. Birinci Gurupta Yer Alan Bitki Türleri
(Azalıcı Bitki Türleri)

Azalıcı bitki türleri klimaks vejetasyonda en çok bulunan ve en önemli bitkilerdir (Çizelge 3). Bu guruptaki bitkiler hem lezzetli ve hem de besleme değerleri yüksektir.

1.11.2. İkinci Grupta Yer Alan Bitki Türleri
(Çoğalıcı Bitki Türleri)

Çoğalıcı bitki türlerinin yem üretimleri, besleme değerleri ve lezzetlilik dereceleri azalıcı bitkilere göre daha düşüktür (Çizelge 4). Bu nedenle hayvanlar tarafından daha az tercih edilirler. Aşırı otlatma şartları altında klimaks vejetasyonda belli bir süre çoğalan ve otlama yükü kendi üzerlerine binince azalmaya başlayan bitkilerdir. Azalıcı bitkilere göre otlatmaya daha dayanıklıdırlar.

Çizelge 3. Azalıcı buğdaygil ve baklagil yem bitkileri

AZALICI BUĞDAYGİL YEM BİTKİLERİ
AZALICI BAKLAGİL YEM BİTKİLERİ

Otlak ayrığı (Agropyron cristatum)

Kır ayrığı (A. desertorum)

Yüksek otlak ayrığı(A. elongatum)

Mavi ayrığı (A. intermedium)

Tarla ayrığı (A. repens)

Ak tavus otu (Agrostis alba)

Bataklık tavus otu (A. palustris)

Kılçıksız brom (Bromus inermis)

Çayır yumağı (Festuca pratensis)

Kamışçı yumak (F. arundinacea)

İngiliz çimi (Lolium perenne)

İtalyan çimi (L. multiflorum)

Çayır kelp kuyruğu

(Phalaris pratense)

Çayır tilki kuyruğu

(Alopecurus pratensis)
Yonca (Medicago sativa)

Sarı çiçekli yonca (M. falcata)

Şerbetçi otuyoncası ( M. lupulina)

Çayır üçgülü (Trifolium pratense)

Ak üçgül (T. repense)

Melez üçgül (T. hybridum)

Korunga (Onobrychis sativa)

Anadolu korungası (O. armena)

Sarı çiçekli gazal boynuzu

(Lotus corniculatus)

Nohut geveni (Astragalus cicer)

Alaca İspanyol korungası

(Hedysarum varium)

Çizelge 4. Çoğalıcı yem bitkileri

Köpek dişi (Cynodon dactylon)

Koyun yumağı (Festuca ovina)
Kır kekiği (Thymus squarrosus)

Yavşan (Arthemisia fragrans)

ÖĞRENDİKLERİNİZİ KONTROL EDİNİZ

SORULAR

1) Aşağıdakilerden hangisi meranın özelliklerinden değildir?

a) Taban suyu derindedir

b) Yüksek boylu bitkilerden oluşur

c) Kısa boylu bitkiler hakimdir

d) Arazi engebelidir

2) Çayırların en önemli özelliği hangisidir?

a) Sık ve yüksek boylu bitkilerden oluşması

b) Üzerinde çeşitli bitki türlerinin bulunması

c) Ot veriminin fazla olması

d) Taban suyunun yüksekte bulunması

3) Aşağıdakilerden hangisi çayır- mera ıslahında gübrelemenin
yararları arasında sayılamaz ?

a) Ot verimini artması

b) Bitkilerin yeşil kalma süresini uzatması

c) Yem lezzetliliğini olumlu etkilemesi

d) Kuraklığa dayanıklılığın azalması

4) Aşağıdakilerden hangisi çayır-meraların sağladığı yararlardan
değildir?

a) Erozyonu önlemeleri

b) Av hayvanlarına barınak olmaları

c) Dinlenme alanı olarak kullanılmaları

d) Zehirli bitkileri bulundurmaları

5) Ülkemizde ihtiyaca cevap verecek bir mera kanunu çıkarılmış
olmasının yararları nelerdir?

a) Meraların yıpranmadan daha verimli kullanılması

b) Çiftçilerimizin bilinçli bir şekilde yönlendirilmesini

c) Konu ile ilgili çalışmaların hukuki bir temele dayandırılması

d) Hepsi

6) Meraların sürülmesi, erken ve aşırı otlatılması hangi sebepten
kaynaklanmaktadır?

a) Tarımda verimliliğin sağlanamaması

b) Tarımda makinanın yaygın kullanılması

c) Eğitim eksikliği ve meranın öneminin bilinmemesi

d) Hepsi

7) Çayır - meraların iyileştirilmesi için neler yapılmalıdır ?

a) Otlatmanın kontrol edilmesi yani düzenli otlatma yapılması

b) Hayvan sayısının çayır mera ot verimine göre belirlenmesi

c) Yem bitkilerinin (yonca, üçgül, korunga, fiğ, sorgum, silajlık
mısır gibi) münavebeye sokulması

d) Hepsi

Kaynak : tedgem.gov.tr