Cevap: Böceklerle Genetik Mücadele

Applied ecology (T. tatbiki ekoloji). Tabiatta istenilen doğal denge değişikliğine ulaşabilmek üzere biyolojik bilgi ve mevcut teknolojinin uygulanması. Diğer bir deyişle tabiatta mevcut olan biyolojik mücadele, tatbiki ekolojidir.
Attractant (T. cezbedici). Zehirli yem istasyonları veya tuzaklara böcekleri çeken madde. Genellikle besin, yumurta bırakma ve seks cezbedicileri olarak sınıflandırılır.
Augmentâtion (T. çoğaltma, artırma). Predatör ve parasitoid gibi biyolojik mücadele etmenlerine yardım ederek, onları daha etkili duruma getirmek üzere yapılan uygulamalar.
Biological coatrol agent (T. biyolojik mücadele etmeni). Zararlı türe aksi etkide bulunan herhangi bir canlı etmen.
Biotic insecticide (T. biyotik insektisid). Çoğunlukla böcek patojeni olarak bilinen mikroorganizmler olup zararlı böcek türlerinin savaşında kullanılan herhangi bir insektisid gibi uygulanan bir bileşim.
Biotype (T. biyotip). Bir tek genotipten oluşan bir grup bireyler topluluğu veya bir populasyon.
Broad-spectram inseetiçide (T. geniş, etki alanlı insektisid). Seçici olmayan, böceklerin çoğuna takriben ayni zehir etkisi gösteren insektisid.
Böcek savaşı. Savaş kelimesi esasında harp kelimesinin karşılığı olarak kullanılan bir kelimedir. Bu da devletlerin birbirleri arasında yaptıkları silahlı bir takım faaliyetler için kullanılmaktadır. Böcekleri öldürmek için yapılan işler ise savaş veya harp değil mücadeledir. Bu anlamda: Zararlı populasyonunun daha fazla artmasını engelleyen veya onu baskı altında tutan, ya da zararlı populasyonunu azaltmak üzere yapılan herhangi bir faaliyete böcek savaşı denir.
Garcinogen (T. karsinojen). Canlı hayvan dokularında kansere sebep olan herhangi bir madde.
Carbamate inseetiçide (T. carbamate'lı insektisid). Karbamik asitten oluşan bir insektisid grubu.
Clıemosterilant (T. kemosterilant). Etkili olarak çoğalmaya engel, ya da sterilizasyona sebep olan kimyasal bir bileşim.
Ghoiinesterase /B. Sinirsel faaliyetin sağlıklı şekilde çalışması için gerekli olan bir vücud enzimidir. Vücuda herhangi bir yolla alman carbamate'lı veya organik fosforlu in-sektisidleri tahrip eder veya çalışmasını engeller.

Golonization (T. kolonizasyon, koloni tesis etme). Çoğunlukla faydalı böcekler için kullanılır; yeni bir yere yeni bir türün sokulması ve yerleştirilmesi.
Compatible (T. uyuşan, bağdaşan), iki madde birbirine karıştırıldığında birbirlerinin etkisine engel teşkil etmemesi, birbiriyle uyuşması.
Denge. Populasyon dalgalanmalarının bulunmadığı durumlardaki fazla sapmaların olmadığı böcek • populasyonlarmm bulunduğu durum.
Dermaî zehirlilik. Genellikle bir tavşanın traş edilmiş karm derisi üze- rinde yapılan, deride denenilen bir materyalin zehirliliği.
Diapause. Sıcaklık ve ışık gibi genellikle fiziksel tembih sonucu böcek- lerin elverişli olmayan dönemlerde yaşamalarını sağlayan gelişmelerinin durduğu fizyolojik hal.
DNA. Deoxyribonucleic asit. - .
Dose5 dosage (T. doz, dozaj). Bitki, hayvan veya yüzey olarak birim başına verilen veya uygulanan zehir miktarı.
Dynasnic economic level (T. dinamik ekonomik düzey). Zararlı bir böcek ile onun konukçusu arasındaki değişimi ifadede kullanılan bir terimdir ki, büyüme ve sezona bağlı olarak zararlının zarara sebep olması gerekli, farklı düzeyler anlaşılır.
Ecdysone. Bir dönemden diğerine geçmek üzere gömlek değiştirme işi için gerekli olan, böcekler tarafından salgılanan hormon.
Ecosystem (T. ekosistem). Bir alanda bulunan bütün canlı organizmalar ile onların cansız çevrelerinin birbirlerine olan etki sistemi.
Ekoloji. Yaşayan organizmalar ile onların cansız olan çevreleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalı.
Ekonomik düzey (— ekonomik eşik). Ekonomik kayıpları Önlemek üzere
' ek mücadele yöntemlerinin uygulanmalarının yapılmasının
gerekli olduğu zararlı böcek düzeyi.
Ekonomik zarar düzeyi. Ekonomik zararın meydana geldiği zararlı böcek düzeyi.
Faydalı böcek. Predatör, parasitoid, tozlayıcı, ya da bal, ipek vb. maddeler vererek faaliyetleri insanlara fayda sağlayan böcek. Burada daha çok ilk 2 böcek grubu kastedilmektedir.
Fecundity. Çoğalma gücü, çoğalma kapasitesi, doğurganlık.
Formasnidine ingektisid. Böcek yumurtalarına ve akarlara yüksek etkisi olan yeni bir etki şekline sahip yeni bir insektisid grubu. Forsnulasyon. Kullanmak üzere satılmakta olan bir pestisidin formu.

Görünüm niteliği. Besin niteliği ile ilgisi olmayan, özellikle meyve ve sebzelerde göze hitap eden, örneğin renk ve leke gibi özelliklei1.

Hasat aralığı. Herhangi bir pestisidin bir ürüne atıldığı son tarih ile kurala göre hasat edilmesi gerekli olan tarih arasındaki periyod. Insect pest management—IPM, La lutte dirige'e, LD (T. zararlı bö- ^ J
cek yönetimi—ZBY). Herhangi bir, veya bütün mücadele metotlarının tam bir ekolojik yöntem kullanarak böcek popu-lasyonlarmm pratik yönetimi.
insektisid. Böcekleıi öldürmede kullanılan ekonomik herhangi bir zehir.
Integrated control. (T. tamamlayıcı savaş). Kimyasal ve biyolojik müdele metotlarının birbirini tamamlaması şeklinde kullanılanbir savaş Key pest (T. anahtar zararlı). Herhangi bir bitkinin gelişme mevsimisüresinde devamlı olarak bulunan ve ekonomik zarara sebepolan bir böcek, veya zararlı.
Konukçu bitki mukavemeti. Böcek zararı ile ilgili etkilerin, bitkilerde irsi olarak geçme özellikleri.
Kökünü kazımak. Daha çok ada veya kıta gibi, büyük bir alanda bulunan bir türün ortadan tamamıyla kaldırılması veya yok edilmesi.
Mikrobiyal insektisid. Mevcut olan bir 2ararlı populasyonu ile savaşta mutad insektisidler gibi kullanılan bir mikroorganizma.
Mortality (T. ölümlülük). Bir populasyon içindeki bireylerin ölümünü ifade eder.
Mukavemet (insektisid). Bir organizmanın herhangi bir zehirin etkisine doğal veya genetik olarak tahammül edebilme kabiliyeti.
Mutagen. Bir organizmadaki genlere etkide bulunarak değişim veya dönüşmeye sebep olan madde.
Natality (T. doğum oranı). Bir populasyonda irsen mevcut olan çoğalma kabiliyeti.
Oral toksisite. Bir maddenin ağızdan verildiğindeki zehirlilik durumu. Hayvanlara (beyaz farede) bir tek doz halinde ağızdan verildiğinde onların % 50'sini öldürüp, genellikle hayvanın vücut ağırlığı kilogram/miligram ilaç şeklinde ifade edilen zehirlilik.
Ovicide (T. yumurta öldürücü ilaç). Organizmaların yumurtalarını öldüren ilaç.
ölüm çıkışı. Böceklerin doğada çoğalmaları içm gerekli olan konukçu -larınm bulunmadığı bir zam.anda.ki çıkışma denir. Öyle ki çıkan böcekler konukçu bulamadıkları için çoğalmadan ölürler. Buna intihar çıkışı da denir.

Parasite (T. asalak). Çoğunlukla konukçusundan daha küçük vücuda sahip bir organizma olup bir tek bireyi genellikle konukçusunu öldürmez. Birçok bireyi ise konukçusunu rahatsız edebilir, zayıflatabilir veya güçsüzleştirir. Çok ender hallerde ise konukçusunu öldürebilir. Bit, pire, bağırsak kurtları, şerit, hatta kan emen sivrisinekler birer parazittir. Çoğunlukla parazitler zararlı olarak kabul edilmektedir.
Parasitoid. Her ne kadar eskiden bunlar parazit grubu içinde mütalaa edilmişlerse de parasitoid'ler özel davranışlara sahip bir çeşit predatördürler. Bunlar takriben konukçusu kadar büyüklükte vücuda sahip, konukçusunu öldüren ve ergin oluncaya kadar yalnızca bir tek konukçuya ihtiyaç gösteren organizmalardır.
Pestisid. Herhangi bir zararlıya karşı savaşta koruyucu, azaltıcı, yok edici , veya kaçırıcı olarak kullanılan ekonomik herhangi kimyasal bir maddedir. însektisidler/, fungisidler, herbisidler, ne-matisidler, molusid'ler, rodentisidler, hatta kurutucular, yaprak dökücüler vs. birer pestisiddir.
Pherosnone. Böcekler tarafından meydana getirilen oldukça kuvvetli cinsel cezbedici. Tuzak için kullanılan bazı böcek türleriyle ilgili sentetik pheromone'lar yapılmıştır.
Phoresy (T. hamallık). Organizmalar arasında bir bireyin diğerinin vücuduna tutunarak beslenme olmaksızın oradan oraya taşınması.
Predatör, avcı. Dar anlamda bütün hayatı boyunca serbest yaşayan bir organizma olup . avını öldürür, çoğunlukla avından daha büyük boydadır ve gelişmesini tamamlayabilmek için birden fazla ava ihtiyaç gösterir.
Repellent (T. kaçırtıcı). Daha çok böcekler için kullanılan, onları kaçırtmaya yarayan madde..
Residue (T. kalıntı, bakiye). Toprak, su veya bitkide bir pestisid veya onun metabolite'inin izi.
RNA. Ribonucleic asit.
Safener (T. emniyet). Bir ilacm fitotoksisitesini azaltan diğer bir ilaç.
Selective insecticide (T. seçici insektisid). Atıldığında seçilen böcekleri öldüren, fakat diğerlerini veya faydalı olanlar dahil diğer birçok organizmaları ya farklı toksik etkisi, ya da insektisidin kullanma tarzı sebebiyle öldürmeyen insektisid.
Sıralı örnekleme. Böceklerde örnek almayla ilgili bir metot olup böcek bulaşmasının alt ve üst düzeylerinin saptanmasına kadar sürdürülmesine gerek gösteren devamlı örnek alma metodu.

Surfkctant (T. yüzey yardımcısı). Bir pestisid formulasyonurum yüzey özelliğini düzeltmeye veya kuvvetlendirmeye yardımcı olmak üzere ilave edilen madde.

Sürüklenme. Pestisidin hedef alman bir alandan rüzgar veya hava akımıyla daha başka bir alana götürülmesi.
Synergism. Kimyasal bir maddenin diğerine etkisiyle aktivitesinin ar-
tırılması olayı. Aktiviteyi artıran madde ise synergist olarak "-^ isimlendirilir.
Systomic. Alman bit maddenin bitki ve hayvan vücudu içinde sirkü
lasyonla her tarafa nakledilmesi durumudur. ^§
?eritli biçme. Yoncalıkların şerit halinde kenar bırakılarak biçilmesi. fi
Öyle ki böylece kısmen büyümüş haldeki yerler devamlı olarak kalır.
Tali (—Sekonder) zararlı. Bazı koşullarda önemli zararlı durumuna ^
gelebilen, fakat genellikle önemi yok denecek kadar az olan zararlı. ,
Tamamlayıcı savaş. Biyolojik ve kimyasal savaş metotlarının birbirlerinitamamlayacak şekilde organize edildiği bir savaş şekli.Teratogenic (T. anormalliğe sebep olucu). Böceklerde yumurta veya yavdoğumundan önce maruz bırakılan dişilerin yavrularında .
anormalliklere sebep olan Tolerans /B. Milyonda bir kısım (ppm) olarak ifade edilen, resmi makamlarca bir üründe müsaade edilen pestisid miktarı. -
Tolerans (konukçu bitki mukavemeti). Hassas bir varyetede zarar yapabilecek derecede yoğun böcek populasyonu olmasına rağmen
bitkinin büyüme ve verim kabiliyeti, ya da yapılacak zararı telafi edebilme esasına dayanan mukavemeti ifade eder.
Vector (T. taşıyıcı, vektör). Herhangi bir hastalık amilini bitki veya hayvana taşıyan, ya da nakleden organizma.
Zararlı. ?nsanın ilgilendiği herhangi bir şeyine, veya doğrudan kendisini hastalandırarak zarar veren, ya da ürünlerini hasara uğratan herhangi bir organizmadır. Ancak bu geniş kapsamlı bir tariftir. Burada kastedilen anlama göre tarifi şöyledir: Pazarlanabilecek tarımsal ürünlerin kalitelerini bozan, veya miktarlarını azaltmak üzere rutinli veya ara sıra zuhur ederek ona zarar veren türlere «zararlı» denir.
Yukarıdaki başlık, bu kitabm birinci baskısında «tam savaş» şeklinde ele alınmıştı. Halen dilimizde «tam savaş»,, «tüm savaş», «integre savaş» ve «tamamlayıcı savaş» şeklinde olmak üzere ayni anlamlara geldiği zannedilen farklı deyimler kullanılmaktadır. Bunlardan sonuncusu,yapılan savaşın esası ve de bu savaş şeklini ifade için yabancıların kullan- dıkları «integrated control, lutte integree, integrierten pflanzenschutz, lotta integrata» gibi terimler dikkatle alındığında, en doğru terim olduğu anlaşılır. Bu bakımdan da aynen benimsenmiş ve burada kullanılmıştır.