MART AYINDA YAPILACAK İŞLER
Arıların ve Arıcının yoğun bir çalışma dönemine girmelerinin başlangıcıdır.
Arılar kapalı yerlerde kışlatılmışlarsa havalar soğuk geçse bile, ilk müsait 1 günde arılar nisan ayına bırakılmadan bu ay muhakkak dışarı çıkarılmış olmalıdır.
Arılar kışlığa alınırken nereden kaldırılmışlarsa, mümkün olduğu kadar aynı yerlere, hiza ve istikamete koymalıdır ki; bulundukları yeri daha çabuk hatırlayabilsinler.
Arılar 14 derecede kısa, 17 derecede ise uzun mesafelere uçuş yapabilirler. Sıcaklığın bu derecede olduğu günlerde anlar kımıldatılabilir ve gerekiyorsa ağızları kapatılarak yerleri değiştirilebilir. Fakat, hiçbir zaman, ısı dışarıda sabit ve sürekli olarak 20 dereceyi bulmadan kovan içi muayeneleri yapmamalıdır.
Havalar müsait giderse arılar dış işlerde çalışmaya başlayarak yerlerini öğreneceklerinden, eğer arılığınızda kovanlarınızın yerlerini değiştirerek daha güzel bir tertip ve tanzim yapacaksanız bu işte daha çok geç kalmayınız. Zira, arılar yerlerini öğrendikten sonra yapılacak yer değiştirmeleri, arı fertleri sayısının en önemli olduğu bu ayda çok sayıda an kaybına sebep olacaktır.
Erken çıkarılan arılar, ishal hastalığına yakalanma tehlikesini atacakları gibi, daha erken yumurta bırakmaya başlayarak yavru yetiştirmeye başlarlar ve bol çiçekli günlere çok daha kuvvetli çıkarak, oğul
yapar, bal toplayabilirler.
Arılan şiddetli rüzgârlardan masun kuytu, fakat günde en az birkaç saat güneş görebilen yerlere ve uçma delikleri doğu, güneydoğu, güney ve güneybatı yönlerinden birine bakacak şekilde uygun dizilmelidir.
Her bölgeye uygun bir zaman tayin etmek gerekirse, sultan nevruz (21 Mart) veya söğüt ağaçlarının yapraklanmaya başlaması zamanı en uygunudur.
Anlamı dışarıya çıkarılacağı gündeki ısı da herhalde gölgede 7-10 dereceden aşağı olmamalıdır ki; sarsıntıdan dip tahtasına dökülecek arılar tekrar arı kolonisine katılabilsinler.
Güneşli bir saatte çıkarılacak arılar hemen dışarıya çıkmaya başlayarak karışıklık yaratacağından, sabah çok erken, akşam veya gece çıkarmalıdır.
Meteoroloji haberlerinde, havanın ısınmaya başlayacağı duyurusunun alındığı ilk günde; kovanların yerleştirilmesi, onların ilk bir iki gün kovanda sakin kalmalarını, uygun sıcaklığa kavuşunca da, birbirine karışmadan ilk kovan yerini belleme uçuşlarını yapmalarına imkan verir.
Anların dışarı çıkarılacağı saatlerde uçma deliklerinin kapatılması gerekir ki, bu çalışmada dışarı çıkıp arıcıyı taciz etmesin ve dışarıda kalıp üşümesin. Arılar dışarı çıkarıldıkları birkaç dakika sonra kapatılan delikleri açmalıdır. Elek teli ile kapatılmış olanlar için bu kadar acele gerekmeyeceği tabiidir.
Mart Ayında Kovanların Dıştan Muayenesi
Anların ilk uçuşlarının izlendiği günde eğer arı ailesi kalabalık bir şekilde uçuş yapıyorsa kuvvetinin yerinde olduğuna, tek tük veya hiç çıkmıyorlarsa zayıf olduklarına hükmedilebilir.
Bu ilk uçuştan sonra anlar kırlara gidip arka bacaklarındaki sepetçiklerle renk renk yumak yumak polen toplayarak dönüyorlarsa ailenin sıhhatli ve analı olduğu da anlaşılır.
Anlar uçma tahtasının önünde ileri geri avare dolaşıyor ve akşam hepsi içeri girdikten sonra şubat ayı bahsinde belirtildiği şekilde ses çıkarıyorlarsa anasız olduğu hükmüne varılabilir.
Kovan çok hafif ve hışırtılı bir ses çıkarıyorsa açlığına, hiç ses gelmiyorsa öldüğü veya ölmek üzere olduğu anlaşılır ki bu takdirde mümkünse kovanı 14-15 derecelik bir odaya alıp üzerlerine biraz şerbet püskürtmek daha sonraları da bal veya şurup vermek faydalı olur. Aile kurtarılabilir.
İlk Baharda İlk Muayene
Şubat ayında yapılamadı ise ilk iş kovan dip tahtalarının temizliğidir. İkinci iş ele çok hafif gelen kovanlarda bal olup olmadığına bakılarak yeteri kadar balı olmayan kovanlara şeker şurubu vermektir. Şeker
şurubu vermek ballı şurup vermekten daha iyidir. Çünkü bal kokusu diğer arıları cezbeden ve bu zayıf kovanlarda yağmacılık tehlikesi artar. Şeker ise kokusuzdur ve baldan daha çok ısıtıcı etkisi vardır. Balın 100 gramında 310 kalori olduğu halde, bu şekerde 400 kaloridir.
Ailenin açlığına karşı verilecek şurup koyu kıvamda olmalıdır. Bu bir ölçü suya 2 ölçü şeker katılarak yapılır.

Şeker Şurubunun Yapılışı
Önce su kaynatılır. Kaynamakta olan suya devamlı karıştırmak suretiyle şeker katılır. Şeker katılınca suda kaynama durur. Şekerin tamamı eridikten sonra ateş söndürülür veya ateşten indirilir. Şurubun şekerli olarak kaynatılması doğru değildir. Şekerle fazla kaynayan şuruplar anlara zararlıdır. Şurubu arılara verirken parmağı ısıracak kadar şurup sıcak.olmamalıdır. Bu da zararlıdır. Ilıdıktan sonra vermelidir.
Arıların açlığını gidermek için verilecek şurup 2 şeker 1 su demiştik. Ondan sonra ananın yumurtlamasını teşvik için verilecek şurup 1 şeker 2 su olarak yapılır.
Suyu hiç ısıtmadan da şurup yapılabilir. Şöyle ki; soğuk su ile 2/3 üne kadar doldurulmuş 1 kaba şeker boca edilir. (Kap dolana kadar) Sonra gidip gelip karıştırılır. Kazanın dibindeki şekerinde erimesini beklemek gerekmez. Kabın üst kısmından alman şurup yemliklere doldurulup verilebilir, bu şurup ısıtılandan çok daha geç ekşir. Anların alması gecikirse. Limon suyu veya asit tartarik az miktarda katılırsa şekerlenme önlenir.
Martta Arı Yuvasının Sıcak Tutulması
İlk muayenede çerçeveler birer birer çıkarılarak muayene edilmez. Yalnız sağında solunda anların işgal etmemiş olduğu, küflü boş çerçeveler çıkarılır. Bölme tahtası veya yoksa boş çerçeveye gazete kâğıdı sarılarak anlı çerçevelerin her iki yanına konularak anlamı bulunduğu kısım daraltılır.
Örtü tahtasının üzerine gazete veya çimento kağıdı, onun üzerine de varsa bez konulur. Kapak kapatılır. An ailesini Mart ayında kışınkinden daha çok sıcak tutmalıdır.
Sıcak tutulmayan kovanlar ilkbaharda iyi gelişemezler ve verilen şurubu bile gereği gibi alamazlar.
Mümkün ise kovanı hasır, katranlanmış keçe, strafor, üzerine tahta kılıf geçirmek, boşluklara otlu samanlı yastıklar koymak elbette ki daha faydalıdır. Fakat en önemlisi kovanın tavanı, içi üst çatısını sıcak tutmaktır.
Arıların uçuş yaptığı kış aylarında ve bahusus kovanların beton satıh-lı yerlere bırakılmış bulunduğu arılıklarda, kovan çevresinde çok sayıda an ölülerine rastlanabilir. Bu iki nedenle olur. Ya anlar havanın güzelliğinden faydalanarak, kovan dip tahtasına dökülen an ölülerini dışarıya atıyorlardır, ya da uçuştan dönen arılar soğuk yere ve ya beton üzerine düştüğü veya konduğunda kalkamayarak ölmüş olmalarındandır.
Arılara Şurup Nasıl Verilir?
Şurup: çanta şurupluk, kavanoz veya kabarmış boş petek ile kovana verilir. Böylece arıların şurubu en kısa zamanda alması sağlanır. İlkbaharda güçsüz olan kolonilerde şurup çantaları ile hem koloni kuluçkalığı da raltılır hem de şurupluma işi yapılır. Çok zayıf kolonilere ise şuruplar boş peteklere doldurularak verilir. Şurup, kavanozla verilecekse, şurup kavanozunun ağzı tülbentle bağlanır ve kovanın kuluçkalığı üzerine ters çevrilir. Kavanozun devrilmemesi için kavanoz ağzına göre takoz konur. Şuruplumda kavanoz ve çerçeveler kullanılıyor ise bunların her gün kovandan çıkarılarak üzerine tekrar şurup ilave edilmesi gerekir. Buna karşın çanta şurupluk ile şuruplaşmada şurup doğrudan şurupluğa dökülür. Şuruplar günlük olarak verilmelidir. Kekler şurupluk çantalanyla verilebildiği gibi kuluçkalık çerçeveleri üzerine de konabilir. Kekler her kovana 250 gr. ile 2 kg arasında verilebilir. Uzun süre an keki almaz ise bayatlama olur. Şurubun ve kekin akşam saatlerinde verilmesi, yağmacılığı önleme açısından önemlidir.
Unutulmamalıdır ki, an hareketsiz iken 0,07 mgr., hareket halinde iken, yani petek üzerinde, çerçeveler arasında yürürken 0.60 mgr., uçtuğu anlarda ise 4900 mgr. şeker şeklinde yem tüketir. Bu demektir 1ci; an harekete geçince 9 misli, uçuşa geçince 567 misli artar şeker şeklinde besin tüketimi. Çok yaklaşık olarak arnın oksijen tüketimi de uçuşta ve istirahatta bu oranlardadır.
Bu alıntılanmıza göre, çok ürün alabilmek için; arılarımızı daima ya nektar kaynaklarına çok yakın olan (500-1000 m) yerlere koyacağız, ya da uzak mesafelere gidebilmelerine yetecek kadar ilave yiyecek, yani şeker şurubu vereceğiz.
Şurup Formülleri:
a- 4 Kg. Bal + 3 Lt. Su + 1 Kg. Şeker b- 1 Kg. Şeker + 1 Lt. Su c- 2 Kg. Şeker + 1 Lt. Su d- 1 Kg. Bal + 1/2 lt. Su
Kek Formülleri:
a- 3 Kg. Bal + 1 Kg. Polen + 6 Kg. Pudra Şekeri b- 3 Kg. Bal + 1 Kg yağsız süt tozu veya yağsız soya unu +6 Kg. Pudra Şekeri
c- 3 Kg. Bal + 6 Kg. Pudra Şekeri
Kekler elle yoğrularak iyice karıştırılır. Ekmek hamuru kıvamına getirilir. Arıların yoğun olduğu çerçeveler üzerine konulur. Sıcaktan eriyip çerçeve aralarına akmaması için 1 tülbent veya ince gözlü elek teli üzerine serilerek verilir. Üst kısmının örtüye yapışmaması için yağlı kağıt koymalıdır.
Kovanlarda İkinci Mart Muayenesinin Zamanı
Bu muayene arıların bahar uçuşlarından sonraki günlerde, ısının dışarıda gölgede 15-16 dereceyi bulduğu zamanda yapılır. Böyle sıcak ve rüzgârsız bir hava bulunamazsa Nisan ayındaki güzel günlere kadar beklenir. Fakat her ihtimale karşı ve bahusus az ballı hafif kovanlara birer kilodan aşağı olmamak üzere koyu şurup vermeye devam etmelidir. Bu mevsimde şurubu arıların kolaylıkla alabilmesi için arı yatağına, kış salkımına en yakın yerden verilmelidir,. Alttan ve yandan verilen şurubu zayıf aileler alamayacağından üstten verilmesi daha uygundur. Şüphesiz bu büyük muayene ne kadar erken yapılır ve görülen eksiklikler ne kadar erken tamamlanırsa o kadar iyi olur. İlk müsait günü de kaçırmamaya gayret etmelidir.
Bu amaçla körük yakılır ve hafif dumanlanmadan sonra kovanın dış kapağı açılır. İçten yapılmış olan dolgu ve sargı maddelerinden gereksiz olanlar alınır ve kov&n içi temizliği yapılır. Temizlik sırasında anlı ve ballı çerçeveler, temizlenmiş kovanlara yerleştirilir. Boşalan kovan temizlenir ve yeniden kullanılmaya hazır hale getirilir.
Arılı çerçeveler incelenirken kovan üzerine tutulmalıdır. Çünkü ana an ve genç anlar düşebilir. Bu aşamada, üzerinde arı bulunmayan kırık ve kullanışsız siyah petekli çerçeveler alınır ve eritilerek mum yapılır.
Bu Muayenede Nelere Dikkat Edilir, Neler Yapılır?
Çerçeveler birer birer çıkarılarak tetkik edildikten sonra aynı sırası ile kovanda bırakılacak olanlar 1 kenardan itibaren sırası ile konur.
Önce ana var mı yok mu araştırılır. Alınan çerçevede, ana arı yumurta, kurtçuk veya kapalı gözlü yavru hücreleri varsa ana görüleme-se de varlığına hükmedilir.
Ana yoksa aile diğer zayıf bir kovanla birleştirilir. Bu mevsimde eğer elde yedek saklanmış 2-3-4 çerçeveli kovanlarda hazır ana arınız yoksa Nisan- Mayıs'tan evvel ana arı bulunamaz. Anasının zayıf, hasta, sakat olduğu anlaşılan kovanlarda not edilerek ilk müsait fırsatta bunlarda diğer zayıf bir aile ile birleştirilir.
Keza arısı az olan yanı 1-2 çerçevede birkaç el ayası kadar bulunan anlı ailelerden de ne kadar bakım ve beslenme yapılsa hayır gelmeyeceğinden onların da anasından faydalanılarak birleştirilir.
5-6 çerçevede ansı ve 2-3 çerçevede yavru görülen aileler gayet iyi kuvvetli sayılır. 4-5 çerçeveler orta ve daha az olanlar zayıf sayılır.
3 çerçevede arı ve bol yavru bulunursa bu aileler iyi bir bakım ve besleme sayesinde kuvvetlenebilirler.
Yavrulamanın toplu aralıksız olması ana arıın iyiliğine, az ve seyrek olması kötülüğüne delalettir. Bakım ve beslemeden sonra yavru durumunu tekrar tetkik ederek kesin bir hükme varılmalıdır.

Arılı Çerçevelerin Dizimi
Yukarıda da belirtildiği gibi bir kenardan itibaren sırası ile dizilen çerçeveler yanlarında kalacak boşluktan ötürü kovan hacmi genişleyeceğinden ve arılarda ısıtamayacakları için gelişemeyeceklerinden bir bölme ile daraltılmalıdır.
Sonraki muayenelerde arı ailesi geliştikçe birer ikişer çerçeve yanlara ilave edilir.
Kovanda fazla ballı çerçeveler varsa bunlarda çıkarılarak zayıf balsız ailelere verilir. Kovandaki anların işgal etmemiş olduğu yerlerdeki bal da kovanı soğuk tutar. Ve bu ballı çerçevelere ana yumurtlayamaz. Kuluçkalıkta bırakılan çerçevelerin üst kısmında bal kemeri genellikle vardır. Eğer yeteri kadar yoksa sağ ve soluna sırlarını bozarak birer çerçeve bırakmak faydalıdır. Bu çerçevelerin yumağa, salkıma en yakın olanlardan bırakılması, dış kenarlardaki beyaz ballı çerçevelerin bırakılmasından daha iyidir.
Bal Durumunun Tetkiki
Arılar 3-4 aylık kış boyunca tükettiği bal miktarından daha çoğunu bu ayda tüketeceklerdir. Çünkü uçuş ve yavrulama başlamış enerji tüketimi yükselmiştir.
Bir çerçevenin her iki yüzü dolu olarak 3-4 kilo bal olduğu göz önüne alınarak kovandaki çerçevelerde görülen balın miktarı yaklaşık olarak hesap edilebilir. Ayrı ayrı tartılacak değildir elbette.
Her halükarda Mart ayında bir kovanda 5-6-7-8 kilo bal bulunmalıdır ki ana arı normal yumurtlamayı sürdürebilsin. Aile zayıf kalmasın. Ve hatta havalar 5-20 gün sisli, puslu, soğuk gidipte anlar çıkamadığı zaman açlıktan ölmesinler.
Böyle durumlarda elde varsa yedek çerçeveli ballar verilir. Yoksa katı şurupla muntazaman beslenmeye devam gerekir.
Kovanların Temizliği
Kuvvetli an aileleri kovanlarını genellikle çok temiz bulundururlar. Fakat muhtelif vesilelerle kovanlar açıldığında içerde pislik olup olmadığını gözetlemek çok faydalıdır. Çünkü arıların temizlik faaliyeti ile uğraşmaları onların bal yapımı ve yavru yetiştirme faaliyetini aksatır. Pis yuva, bahusus güve gibi haşarat ve hastalıkların zuhuruna da neden olur.
Dip tahtası çakılı olan kovanlarda temizlik biraz gecikebilir. Martın serin günlerinde kovandaki çerçeveleri tek tek çıkarıp dip tahtasını temizlemekte güç olur.
Bu takdirde 1 ve 2'inci muayenelerde boş çerçevelerin alınmasından sonra kalan boşluk önce temizlenir, sonra anlı çerçeveler kapalı bir sandığa konulup, kovan temizlendikten sonra da yerlerine alınabilir.
Çerçevelerde pislik varsa bunlarda arıların dağılmasına meydan vermeden ve işi çok uzatmadan kazınır alınır.
Arıların yakınında küflenmiş çiçek tozlu çerçeveler var ise, bunların küflü kısımları ya kesilip alınır ya da daha iyisi yapay petek temeline kadar kazınıp bırakılır.
Temizlikte Kullanılan Malzemeler
Temizlik genellikle el demiri, kazıyacak dediğimiz bir ucu kıvrık diğer ucu yassı keskin bir aletle yapılır ise de, ayrıca çok daha geniş ağızlı tekne hamur kazıyıcısı veya boyacıların macun yaptıkları geniş ağızlı eğişlerle bilhassa dip tahtamdaki pislikleri çıkarmak çok daha kolay olur. Sert kıllı bir boya fırçası da dip kenar ve köşelerdeki pisliği toplamakta pek işe yarar. Kovam ters çevirip yere küt küt vurmayı ve tüm çerçeveleri dışarı çıkarmayı gerektirmez.
İlkbahardaki şurupluma arıların faaliyetini hızlandırdığından iyi bakım ve besleme yapılmış kovanlar genellikle bu külfeti sahiplerine bırakmayacaktır.
Zayıf ve Anasız Kovanların Birleştirilmesi
Arı ailelerinin bu ayda birleştirilmesinde dikkat edilecek bir hususta çok zayıf, örneğin 1-2 çerçevedeki 1 aileyi, aynı kuvvetteki bir aile ile birleştirme daha iyi sonuçlar verir.
Zayıf ailelerde yeteri kadar genç arı bu mevsimde bulunmayıp, kıştan çıkmış yaşlı arılar bulunduğundan ömürleri çok kısadır. Bir süre sonra ölen arıların yerine gelecek yeni yardımcı anlar bulunmayacağına göre yine 2-3 çerçevede kalacak ve gelişemeyeceklerdir.
Ayrıca, birleştirmeden sonra çıkan anların bir kısmı eski yerlerini arayarak gidip öleceklerinden bu da mevcudu azaltır. İlk günkü durum kaybolur kısa sürede.
Arı ailelerindeki birleştirme daima akşam üzeri kovandaki arılar dış uçuşlarından döndükten sonra yapılmalıdır