ANAVATANI, YAYILIŞI, DÜNYA VE TÜRKİYE’DE ÜRETİMİ

Muz, Güneydoğu Asya’dan çıkmıştır. Anavatanı Güney Çin, Hindistan ve Hindistan ile Avustralya arasında kalan adalardır.[1] Muzu ilk kültüre alanların
balıkçılar olduğu sanılmaktadır. Balıkçılar ağ yapmak için muzun
yapraklarından yararlanmışlar ve bu şekilde tarımı başlamıştır.[2] Muzla ilgili ilk eser M.Ö. 600-500 yıllarına
aittir ve Hindistan’da bulunmuştur. Muz bitkisi ülkemize ilk defa 1750
yıllarında Mısır’la ilgisi olan zengin bir aile tarafından süs bitkisi
olarak, Mısır’dan Alanya’ya getirilmiştir. O yıllarda daha çok süs
bitkisi olarak yetiştirilen Muzun meyve verdiğinin görülmesi üzerine,
1930'lu yıllardan sonra meyvesi için ticari amaçla yetiştirilmeye
başlanmıştır. Bugün ülkemizde sadece Anamur, Bozyazı, Gazipaşa ve
Alanya ilçeleri ile çevresinde Musa Cavendish dediğimiz bodur muz
üretimi yapılmaktadır.

MUZUN SİSTEMATİĞİ VE ÖNEMLİ ÇEŞİTLERİ

Muzun Sistematiği

Kültürü yapılan muz,
Scitamineae takımı, Musaceae ailesi, Musa cinsine girer. Bu cinste çok
sayıda partenokarp meyve veren klonlar vardır. Tek Çeneklidir.

Muzun Önemli Çeşitleri

Gross Michel (AAA)

Ticari önemi en fazla olan muz çeşidi Gross Michel ‘dır.
5,4 - 6 metreye kadar boylanabilen bu muzun meyveleri çok lezzetlidir.
Dona ve ulaşıma diğer muz çeşitlerine göre daha dayanıklıdır. Ülkemizde
azman muz veya çikita olarak adlandırdığımız muzlar bu gruptaki
muzlardır.

Cavendish Grubu (AAA)

Ticari muzların en
bodur olanıdır. 2,5 - 3 metre boyunda olan bu muzun meyveleri ince
kabuklu ve lezzetlidir. Çin kökenli olan bu muz ülkemizdeki en yaygın
muz çeşididir.

BOTANİK ÖZELLİKLERİ

Kök

Muz kökleri toprak altında
bulunan ve esas gövdeyi oluşturan yumrudan ve yumrunun daha çok üst
taraflarından çıkar. Bu çıkış dörder adetlik gruplar halindedir. Muz
kökleri 5-8 mm. çapında ve uzunlukları boyunca aynı kalınlıktadırlar.
Bu kökler yumrudan biraz uzaklaşınca kendilerinden daha ince yan kökler
meydana getirirler. Bunlar da 4-5 mm. çapa ulaşır ve aynı kalınlıkta
kalırlar. Kılcal kökler bu yan kökler üzerinde bulunur. Muz köklerinin
dış kısmı koyu kahverengi, siyaha yakın, iç kısmı ise beyazımtrak krem
rengindedir. Kılcal köklerin ise görünüşü beyazdır.

Muzda meydana gelen kök sayısı
bitkinin sağlık durumuna bağlıdır. Bir yumru 200-300 ve daha fazla kök
meydana getirebilir. Ülkemizde kökler en fazla ilkbahar mevsiminde
meydana gelir. Uygun şartlarda kökler, 5 m. yanlara ve 75 cm. derinliğe
kadar gidebilir. Köklerin çoğunluğu 15-40 cm. derinliktedir. Bununla
birlikte 140 cm. derinliğe kadar inen köklere de rastlanmıştır. Muzun
kökleri kısa ömürlüdür.

Gövde

Gerçek Gövde

Toprak altı gövdesi
veya yumru da denir. Çok yıllıktır. Gerçek gövde aslında bir rizomdur.
Yani toprak altındaki gövdedir. Yedek besin deposu görevini de görür.
Kuru madde miktarı fazladır.

Yalancı Gövde

Buna toprak üstü gövdesi de denir. Yalancı
gövde toprak üzerinde sanki yaprak saplarının birleşmesinden meydana
gelmiş bir kütük gibidir. Bodur muzlarda gövdenin boyu 1,5-2,25 m.ye
kadar çıkar. Üst kısmında dört bir tarafa açılmış yapraklar bulunur.
Yeni yapraklar gövdenin orta kısmından meydana gelirler. Yalancı gövde
yeşilimtrak görünüşlü ve yaşlandıkça unumsu bir örtü ile kaplanır. Elle
dokunulduğu zaman bu beyazlık ele bulaşır.

Yalancı gövde,
yapraklarını tamamladıktan sonra meyve salkımını andıran bir tomurcuk
(hevenk, dal) oluşturur. Bu olaya muz üreticileri "muz doğurdu"
demektedirler. Tomurcuk olayı bir defa gerçekleşmekte ve daha sonra
görevini bitirmektedir. Meyvesini vermiş olan yalancı gövde, muzun
hasadından sonra, yanında bırakılacak olan fidenin beslenmesi için
kesilmemeli, yerinde bırakılmalıdır. Sadece tepesinden (yaprakların
ayrıldığı bölgeden) vurulmalı, kesilen kısım da toprakta organik gübre
olarak bırakılmalıdır. Yerinde bırakılan yalancı gövde, yanındaki
fideyi besleyecek, zaman içinde pörsüyerek, çökecektir. Bir sonraki
onarma döneminde bu kısım toprak altına gömülerek, ayrışması
hızlandırılarak, toprağın organik madde içeriğinin zenginleşmesi
sağlanmalıdır.

Yapraklar

Muzun yaprakları ilk
çıkışta boru şeklindedir. Sonra uç kısmı yavaş yavaş açılarak
karakteristik muz yaprağını oluştururlar. Muzun yaprakları büyüktür.
Yaprak uzunluğu 2 m. ve genişlik de genellikle 60-90 cm. olabilir.
Yaprak sapı daralmış kanal görüntüsünde ve alt tarafı yuvarlaktır.
Yaprak ayasında ortada toprağa bakan kısmı bükey, yukarı bakan kısmı
ise yalancı gövdeye doğru oluklu bir ana damar vardır. Ana damara dike
yakın bir açı ile ve birbirine paralel olan yan damarlarla bağlıdır. Bu
yan damarların arası yaprak yüzeyini meydana getirir. Rüzgarlı
havalarda bu yan damarlar ana damara kadar yırtılır ve yaprak dilim
dilim olur. Yapraklar yeşil görünüşlü ve yaşlandıkça unumsu bir madde
ile örtülürler. Yaprağın uç kısmında, yaprak ucu denen bir kısım
vardır. Bu yaprak uzama olanakları ararken yaprak ayasının gideceği
yolu açmak için kullanılan bir organdır. Yaprak oluşumu tamamlanınca
düşer.

Yaprak üzerinde, damar aralarında,
sapında ve kınında stoma dediğimiz gözenekler bulunur. Sap ve kında
milimetrekarede 6-7 tane, ayada 160-170 tane stoma (gözenek) vardır.
Ayanın alt kısmında üste göre 4-5 misli fazla stoma vardır.

Tomurcuk ve Çiçekler

Muzda tomurcuk, çiçekler ve meyve salkım
şeklindedir. Meyve salkımının gelişmesi bir çok haftayı bulur. Ticari
çeşitlerde bir yandan çiçekler topluluğu meydana gelirken, bunları
örten mor renkli brahtelerin oluşturduğu konik kitle yere doğru eğilir.
Çiçekler topluluğundan oluşan konik kitlenin aşağı doğru eğilmesi ve
altındaki çiçek tomurcuklarının farklılaşma düzenine göre, eğilme
olayından bir iki gün sonra brahteler kalkmaya, geriye doğru kıvrılarak
kuruyup düşmeye başlarlar. Bu farklılaşma düzeni içinde meyve elleri
(taraklar) ortaya çıkar.[1]

Bir fide büyüyüp bütün yaprakları
açıldıktan sonra (ortalama 14-20 ay) topu andıran. Mor renkli
yaprakçıkların (Brahte) örttüğü tomurcuk (muz çiçeği) meydana gelir.
Tomurcuk hızlı büyür ve brahteler sırayla açılarak altlarında ikişerli
sırayla (tarak) çiçekler görülür. Muz salkımlarında 3 çeşit çiçek
bulunur. İlk açılan brahtelerin altlarında çıkan çiçekler dişi çiçek
olup daha sonra muza dönüşürler. Dişi çiçeklerin muza dönüşmesi için
döllenme olması gerekmez. Bu nedenle muzlara bu özelliklerinden dolayı
partenokarpi denir. Kuruyan stigmalar hasada kadar dökülmeden meyve
ucunda kalabilirler. Salkımdaki çiçek sayısı ne kadar fazla olursa,
salkım ağırlığı da o kadar fazla olacaktır. Salkımdaki dişi çiçek
sayısı sıcaklığa bağlı olup, sıcak aylarda artar, soğuk ve ılık aylarda
azalır.[2]

Dişi çiçeklerin hemen altında
çift organlı çiçekler bulunur. Bu çiçeklerden oluşan meyveler küçük ve
kalitesizdir. Çift organlı çiçeklerin hemen altında ise erkek çiçekler
bulunur. Bodur muzlarda erkek çiçekleri örten brahteler meyve sapına
bağlı kalır ve genellikle açılmazlar.[3]

Salkımdaki tarak sayısı
kaynağı yalancı gövdede olan dişi çiçek sayısına bağlıdır. Dişi çiçek
sayısı da sıcaklıkla ilgilidir. Dişi çiçeğin oluştuğu anda iklim ne
kadar soğuk olursa tarak sayısı da o kadar az olur.[4] Parmak büyüklüğüne ise toprak verimliliği, kullanışlı su ve fotosentez derecesi gibi etmenler etkili olmaktadır.

Salkımların yetişme süresi: Haziran ayında
çiçeklenen muzların hasadı en kısa 76 gün, en uzun ise 110 gün sonra
olmuştur. Temmuz ayının ilk haftasında çiçeklenen muzlar ortalama 124
gün, son haftasında çiçeklenen muzlar ise ortalama 138 gün sonra hasat
olgunluğuna gelmiştir. Ağustos ayının ilk haftasında oluşan çiçekler 27
aralık ile 18 ocak tarihleri arasında hasat olgunluğuna (ortalama 153
gün) erişmiştir. Bu süre ağustosun 2., 3. ve 4. Haftalarında oluşan
çiçeklerde sıra ile 162, 164 ve 173 gün olmuştur.[5]

Ortalama 13 tarak yöre için optimal bir rakamdır. Diğer ülkelerde Musa cavendishii muzunun optimal tarak sayısı hakkında bir literatür bulunmamıştır.

Salkım başına ortalama 262-266 adet parmak sayısı tesbit edilmiştir.

Meyve

Meyve Gelişmesi

Taraklar üzerinde bulunan meyveler karşıdan
bakıldığında sağdan sola doğru gelişirler ve çift sıralı, satranç
şeklinde dizilmişlerdir. Bu nedenle gelişme devresi sonunda parmaklar 5
köşeli ve sağdaki meyveler daha iri olur. Her tarakta 10-26 parmak
bulunur. İlk taraklarda parmak sayısı fazla ve meyveler iridir. Uca
doğru gidildikçe meyveler sayıca azalır ve küçülürler.

MUZUN İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ

İklim İstekleri

Muz, nemli, tropik iklimlerin bitkisidir. 30° Kuzey ve 30° Güney enlemleri arasında
kalan bölgenin uygun alanlarında, tarımı rahatlıkla yapıldığı halde,
bunun dışında kalan yerlerde istediği sıcaklığı bulamaz. Denize
yakınlık-uzaklık ve denizden yüksekliğe göre bu enlemler dışında kalan
bazı yerlerde de yetiştirilmektedir. Akdeniz bölgesinde muz yetişen
yerlerimiz 36-37 enlem derecelerinde Toros dağları tarafından korunmuş,
dağların eteklerindeki mikroklima yerlerdir. Buna rağmen muz bahçeleri
zaman zaman soğuktan zarar görmektedir. Muz yetiştiriciliği bakımından
önemli iklim faktörleri sıcaklık, yağış, rüzgar ve doludur.

Işık

Muzun doğal ortamı tropikal bölgelerde yüksek boylu ağaçların altıdır. Yarı gölgede bulunurlar.

Sıcaklık

Yıl boyunca aylık ortalama 26-27 sıcaklık ister. 15-16 °C'nin altında gelişme gerilemekte, 2-3 °C.de zararlı olmaktadır. O°C ve hemen altındaki sıcaklıklarda üst kısım ölmekte, -4 °C'nin altında tatlı gövde zarar görmektedir. Sıcaklık 10-15 dakika süre ile -1,5 ile -2 °C dereceye düşerse şiddetli zararlanmaya neden olur.

Nem

Muz yüksek sıcaklık
yanında, yüksek neme de ihtiyaç duyar. Oransal nem % 60’dan aşağı
düşmemelidir. Ancak bazı hastalıkların yayılmaması ve muzda gelişmenin
devam etmesi açısından % 90 ‘ın üzerindeki doygun nemin de ortamda
olmaması gereklidir.

Yağış

Aylık yağışın 120-150
mm. olduğu yerlerde muz sulanmaya ihtiyaç duymayabilir. Muz
yetiştiriciliğinde hava nemi de önemli olup % 60’ ın altına
düşmemelidir. Yıllık ortalama 2.500 mm’lik bir yağış bütün aylara
dağılmış olmalıdır. Aksi halde sulama yapılması gerekmektedir.

Rüzgar

Çok büyük yapraklara sahip muz bitkileri şiddetli rüzgardan zarar görmektedir. Daha şiddetli rüzgarlar yalancı gövdenin kırılmasına yani ağaçların yıkılmasına neden olur.

Toprak İstekleri

Muz yetiştiriciliği
için en iyi topraklar; derin, besin maddelerince ve humusça zengin,
geçirgen, iyi havalanan, hafif bünyeli (Kumlu-Tınlı) ve hafif alkali,
killi Tınlı, Kumlu karakterdeki, derin topraklardır. Toprak taşsız, iyi
işlenmiş olmalıdır.

Muz bitkileri toprak ve su tuzluluğuna
çok hassastır. Bu nedenle bahçe tesisi yapılacak yerin toprağı ve
kullanılacak suyun tuzluluğu mutlaka analiz ettirilmelidir. Ancak yine
de organik maddece zengin, orta bünyeli, drenaj sorunu olmayan ve hafif
asidik (pH=6) olan topraklarda daha iyi gelişir.

MUZ BAHÇESİ KURULMASI, SULAMA, GÜBRELEME, BAKIM, BUDAMA

Fide Sağlanması

Muz doku kültürü ile, tohumla, yumru parçasıyla ve dip sürgünleri ile üretilmektedir.

Ülkemizde yaygın şekilde yapılan fide sağlanması, muzların toprakaltı yumrusundan çıkan dip sürgünleriyle yapılmaktadır.

Bahçe Yerinin Dikime Hazırlanması

Muz bahçesi yeri olarak genellikle kuzeyi kapalı, soğuktan korunmuş yerler seçilir. Muz bitkileri, genel olarak güneye bakan, hafif eğimli yerlerde iyi gelişmektedir.

Dikim Zamanı, Fidan Seçimi ve Dikim Aralıkları

Dikim Zamanı: Ülkemizde muz dikimi iklim durumuna göre Mart-Mayıs ayları arasında yapılır. Örtü altında Eylül dikimi güzel sonuçlar vermektedir.

Dikim Aralıkları: Tek sıra dikim için genel olarak 3 * 1,7 m. aralıkları önerilebilir.

Bütün dikimlerde sıraların
kuzey-güney doğrultusunda yapılması en iyi güneşlenmeyi sağlayacaktır.
Kuzey-güney doğrultusundaki dikim, doğu-batı doğrultusundaki dikime
göre en az % 10 verim artışı sağlamaktadır.

Dikim

Normal Dikimler: Fidanlar yeni kurulacak muz bahçesine sokulmadan önce bahçe girişinde yapılacak
olan ilaçlı su havuzunda en az bir saat kadar bekletilerek, kök
bölgesindeki nematodların ölmesi sağlanmalı, ayrıca anadan ayrıldığı
yara yerlerinin hastalık yapmaması, çürümemesi için uygun bir sistemik
fungusitle ilaçlanması, yeni tesise nematod bulaştırmama ve sağlıklı
fidan dikme yönlerinden yararlı olacaktır. Tesisin girişinde bir yere
geçici olarak yapılacak yarım metre derinlikte, 2 metreye 1 metre
boyutlarında, dikdörtgen şeklinde bir çukurun yüzeyine döşenecek bir
plastik örtü ile bu havuz yapılabilir. İçerisine sistemik kök çürüklüğü
ilaçlarından ve nematod ilaçlarından eklenerek ilaçlı su sağlanmış
olacaktır. Hazırlanan ilaçlı su, daha sonra can suyu olarak, yeni
dikilen fidelerin diplerine dökülebilir.

Dikim çukurlarına
toprak analizi sonucu önerilen miktarlarda gübre konmalıdır. Toprakta
organik madde, N,P,K gibi elementler yeterli bulunmuşsa uygulanacak
ortalama miktarlar aşağıda verilmiştir.

Dekara ortalama 10.000 kg. meyve verimi alınacağı
göz önüne alınarak, dekara 8.000 kg iyi yanmış kaliteli çiftlik
gübresi, 58 kg. Azot, 30 kg. Fosfor ve 130 kg. Potasyum sağlayacak
şekilde kimyasal gübre, sezona dağıtılarak verilmelidir.

Sulama

Muz yapraklarının geniş
olması dolayısıyla terleme yoluyla çok miktarda su tüketir, sürekli
nemli toprak ister. Bitki besin maddelerini bol miktarda almak için
toprağın nemli olması gerekir. Bir çok meyve ağacı ile
karşılaştırıldığında daha yüzeysel bir kök sistemine sahiptir.
Topraktaki su miktarı tarla kapasitesine düştüğü zamanlarda, topraktan
su alma yeteneği azalır. Topraktaki su eksikliğine çok çabuk fizyolojik
tepki gösterir. Aşırı sulama muz köklerine zarar verir. Toprağı
çoraklaştırır ve bazı yerlerde toprağın taşınmasına neden olur. Bütün
bu nedenlerden dolayı muz bahçeleri azar azar, fakat sık sık sulanarak,
su sıkıntısı çekmeleri önlenmelidir. Mümkün olduğunca haftada 3-4
sulama yapılmalıdır.

Sisleme

Örtü altı muz
üretiminde, sera çatısına, içten, belli aralıklarla yerleştirilen
sulama boruları ve bu borulara yerleştirilen sisleme veya fog
(dumanlama) memeleri ile yapılan bir sulama biçimidir. Bu sistemin asıl
amacı sulama değildir. Ama sulama ihtiyacının karşılanmasına destek
vermektedir. Bu sistem, uygulandığı bahçelerde kışın don zararına karşı
korunma amacıyla kullanılabilir. Ortalama 15-16 oC sıcaklıkta
olan yer altı suyu, memelerden sis şeklinde bahçe içerisine verilince,
ortam sıcaklığını da kendi sıcaklığına yaklaştırarak don zararının
meydana gelmesini önleyecektir. Bu uygulama aynı şekilde yazın meydana
gelen yüksek sıcaklıkların zararını da önlemektedir. Zaman zaman 40-45 oC'ye kadar çıkan yaz sıcaklarının yakıcı etkisi, yine 15-16 oC olan yer altı
suyunun memelerden sis şeklinde verilmesiyle ortadan
kaldırılabilmektedir. Öğle saatlerinde ortalama 2 saat süreyle
uygulanabilecek sislemeyle, aynı zamanda ortam nemi yükselmekte ve
bitkilerin istediği uygun ortam sağlanmaktadır.

Ayrıca sislemeyi belli bir sıcaklık ayarına bağlı termostat takılarak çalışacak otomatik bir sistem geliştirilmiştir.

Gübreleme

Organik Gübreleme

Muz bitkisi topraktaki organik maddeyi oldukça yüksek oranlarda ister. Bunun nedeni doğal ortamdaki muzun, yüksek boylu ağaçların altında, dağınık güneş altında, çürümüş yaprakların üzerinde yetişmesidir.

Organik gübre toprak sıcaklığını
yüksek tutarak, salkım oluşumundan hasada kadar geçen süreyi
kısaltmakta ve fidelerin kışın soğuktan zarar görmesini
engellemektedir.

Çiftlik gübresi kullanımında
gübrenin iyi yanmış olmasına dikkat edilmelidir. Çiftlik gübresinin
taze olması, iyi yanmaması sonucu, içinde bulunan yabancı ot tohumları,
nematodlar ve tuz, bahçe içine taşınacaktır. İyi yanmış çiftlik
gübresinde yabancı ot tohumu, nematod bulunmaz. Bu arada üzerinden 1-2
yağmur veya su geçirilirse toprak için zararlı olan tuzu da yıkanmış
olacaktır. Bu nedenle, çiftlik gübresinin zararlı etkilerinden
kurtulmak için, üretici, kullanacağı çiftlik gübresini en az 3 ay
öncesinden alarak, bahçesinin bir kenarında yanmasını ve yıkanmasını
sağlaması yararlı olacaktır. Ayrıca, organik gübre seraya sokulmadan
önce yığın haline getirilip methil bromid veya benzeri bir fümigant ile
ilaçlanırsa (tüp patlatma) çok iyi bir dezenfeksiyon yapılmış
olacaktır.

Organik gübre muzlarda bakım
zamanı (Şubat-Mart aylarında) ve kışa girmeden (Kasım ayında)
verilmelidir. Onarma zamanı verilen organik gübre mutlaka toprakla iyi
bir şekilde karıştırılmalı, kışa girmeden verilen organik gübre ise
toprak yüzeyine yorgan gibi serilmelidir.

Mineral Gübreleme

Muz bitkisi hem yeşil aksamın
gelişme döneminde, hem de meyve gelişme döneminde yoğun şekilde besin
isteyen bir bitkidir. Bu besinler genellikle en iyi topraktan muzlara
verilebilir. Muz yetiştiriciliğinde sadece organik gübre uygulaması
yeterli değildir. Ek olarak mineral gübre uygulaması da yapılmalıdır.
Mineral gübre olarak özellikle Azot, Fosfor, Potasyum, Kalsiyum ve
Mağnezyum gübrelemesinin yapılması gereklidir.

Azot (N)

Muzun azot ihtiyacı da fazladır. Özellikle yeşil aksam gelişmesi için azot gereklidir.[2] Yavru bitkilerin gözüktüğü
ve büyümenin başladığı ilk üç ay içerisinde azot çok önemlidir.
Gelişmenin başladığı ve atak haline geçtiği ilkbaharın ilk aylarında
çok fazla azot kullanır. Bu dönemde hayat dönemi boyunca kullanacağı
azotun büyük bir kısmını kullanır. Azot kullanımı ile kuru madde
miktarı arasında doğrusal bir ilişki vardır. Azot kullanımı arttıkça
kuru madde miktarı azalır.

Fosfor (P)

Muzun fosfor ihtiyacı,
azot ve potasyuma göre daha az olmakla birlikte, kök gelişimi ve bitki
besin maddesi alım kapasitesini artırarak salkım oluşumunu
güçlendirmesi, tarak sayısını artırması yönünden çok önemlidir.
Subtropik iklim koşullarında fosforun alımı, oldukça geniş zaman
aralığında gerçekleşir. Fosforun topraktan iyi bir şekilde alınabilmesi
için ortamda yeteri kadar suyun bulunması gerekir. Ayrıca doğumdan
tahminen bir ay kadar önce uyguladığımız fosfor takviyesinin (2 sefer
MAP) tarak sayısını artırdığı tesbit edilmiştir. Fosfor muz bitkisi
için çok önemli değildir. Uygulamada bu elementin eksikliğine
kolaylıkla rastlanmaz. Eksiklik belirtisinde yaprak kenarları ölerek
testere dişi görünümü alır. Fosfor yeteri kadar ortamda varsa tarak
sayısı ve dolayısıyla her taraktaki parmak sayısı artmaktadır. Ama
fazla miktardaki fosfor uygulamaları da parmakların oluşmasına ters
etki yapmaktadır. Ortamdaki fosfor fazlalığı, hem tarak sayısını
azaltmakta, hem de taraktaki parmak sayısını azaltmaktadır.

Sağlıklı bitki kökleri de beslenme ortamındaki fosfatı önemli ölçüde tüketebilme yeteneğindedirler.[3] Yine Fosfor meyve verimini artırmakta, ancak aşırı fosfor gübrelemesinde ise verim azalmaktadır.[4] Fosfor uygulanan topraklarda çinkonun demir ve alüminyum oksitlerince bağlanması
ile bitkinin gelişmesini artırması sonucu, bitkinin çinko
konsantrasyonu kritik düzeyin altına düşerken, bitkide fosfor
toksisitesi görülebilmektedir, öte yandan bitkilerin çinko noksanlığı
gösterdiği durumlarda, ortama fosfor katılması, bitkide fosfor
toksisitesi gösterdiği gibi çinko noksanlığının da şiddetini de
artırmaktadır.[5]

Bitkilerin fosfor alımını,
mağnezyum düzeyi de önemli ölçüde etkilemektedir. Düşük düzeyde
mağnezyum, fosforun kökten alımını önemli ölçüde azaltarak, fosforun
yukarı taşınmasını engeller.[6]

Bitkinin fosfor ihtiyacının
en fazla olduğu doğumdan bir, bir buçuk ay önceki döneminde, bitkinin
fosfor ihtiyacının yeterince karşılanması, tarak ve parmak sayısının
artmasını sağlayacaktır. Bölgemizde genellikle 11-12 olan tarak
sayısını 15-16’ya çıkartmak, fosfor ihtiyacını zamanında ve yeterince
karşılayarak mümkün olabilir.

Potasyum (K)

Potasyum, muz bitkileri için çok önemlidir. Özellikle salkım
oluşumu ve gelişimi için gerekli bir besin maddesidir. Potasyum bitki
büyümesini çabuklaştırır ve verimini artırır. Yeterli potasyum ile
beslenen bitkilerde salkım ağırlığı artar, parmaklar daha büyük olur ve
meyvenin pazarda daha uzun süre dayanması, hastalık ve zararlılara
dayanıklılık artar. Potasyum, bitki metabolizmasında fotosentez sonucu
elde edilen ürünlerin, faydalı olacağı bölgelere taşınmasını sağlar. Su
dengesini ayarlar. Potasyum, azot ile birlikte ürünü artırır ve düzenli
meyve tutumu ve olgunlaşmasında önemlidir.[7]

Potasyum eksikliğinde
uçlardan başlamak üzere yapraklar sara

Arşiv bilgisi
Bu içerik Fidanligi Rehber arşivinden aktarılmıştır.
İlk yayın tarihi: 26.02.2007
İlk yayınlayan: Gardensel Araştırma Ekibi
Arşiv kaynak adresi: https://www.fidanligi.com/rehber/muz-yetistiriciligi-559