PÜLVERİZATÖR

İlaç Deposu
Karıştırıcı
Süzgeç
Pompa
Hava deposu
Regülatör ve emniyet sistemleri
Manometre
İlaçlama memeleri
Hortum ve diğer bağlantılar

İLAÇ DEPOLARI

Pülverizatörlerde kullanılan depolar, sulandırılmış ilacı içinde taşıyan, ağzı süzgeçli kapaklı, altında bir boşaltma vanası ile ilacı pompaya ileten emme ağzının açıldığı bir cepten oluşan bir kaptır. Pülverizatöre hareket sağlayan traktörün gücüne göre asılır tip pülverizatörlerde depo kapasitesi 100-2000 litre, çekilir tip pülverizatörlerde 1000-6000 litre, kendi yürür pülverizatörlerde 2000-6000 litre arasında değişmektedir.

Depo yapım malzemesi olarak başlangıçta pirinç, galvanize saç, paslanmaz çelik saç v.b. malzemeler kullanılmıştır. Günümüzde kullanılan pülverizatör depoları polietilen ve cam elyafı takviyeli polyesterden ( kapasiteye göre değişken ) yapılmaktadır.

Genellikle depo kapasitesi 600 litreden küçük olan pülverizatörlerde depo içinde ilacın karıştırılması pompanın bastığı bir kısım ilacın regülatörden geri döndürülmesi ile sağlanmaktadır. Depo kapasitesi büyüdüğünde bazı imalatçılar, mekanik karıştırıcı kullanmakta veya karıştırma işinin hidrolik olarak yapılması içi depo tabanına bir delikli boru yerleştirilmektedirler.

KARIŞTIRICI

Sıvı içerisindeki aktif ilacın sabit konsantrasyonda tutulabilmesi için depo içerisindeki ilacın sürekli olarak karıştırılması gerekir.Belli hacim içerisindeki zerrecik çaplarının büyüklük oranlarına sabit konsantrasyon denir.Belirli hacim içerisindeki hareket ettirilen sıvının yüzdesine sirkülasyon denir.

Karıştırıcı tipleri;
a) Pnömatik karıştırıcılar : Ek donanım gerektirdiğinden günümüzde kullanılmamaktadır.
b) Hidrolik karıştırıcılar : Ek donanım (ek maliyet) gerektirmediğinden günümüzde en yaygın kullanılan karıştırıcılardır.
c) Mekanik karıştırıcılar : Ek donanım gerektirdiğinden günümüzde kullanılmamaktadır.

SÜZGEÇLER

Süzgeçler iki guruba ayrılmaktadırlar.

A) Etkilerine göre süzgeçler
a) Kaba süzgeçler: Süzen delikler büyüktür.Mayi içerisinde erimemiş kaba parçacıkları süzer.genellikle depo doldurma ağzında kullanılır.
b) İnce süzgeçler: Sıvı içerisinde erimemiş ince parçacıkları tutar sirkülasyon hattına yerleştirilir.Hareketli sıvının inde şeritlere ayrılmasını da sağlar.
B) Yapılarına göre süzgeçler
a) Dokuma süzgeçler: Kare şeklinde prinç veya tel ipliklerden dokunarak elde edilir.
b) Yuvarlak delikli süzgeçler😛rinç levhaların değişik çaplarda delinmesiyle meydana gelir.
b1) Düz sıralı yuvarlak delikli süzgeçler
b2) karışık sıralı yuvarlak delikli süzgeçler

POMPALAR

Pompalar mekanik enerjiyi hidrolik enerjiye dönüştüren makinelerdir. Pülverizasyonda genel olarak kullanılan pompaları aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz.

A. Volümetrik pompalar ( Alternatif ( git-gel ) hareketli pompalar
a) Pistonlu pompalar
b) Plancerli pompalar
c) Membranlı pompalar
d) Piston membranlı pompalar

B. Döner hareketli volümetrik pompalar
a) Dişli pompalar ( içten dişli, dıştan dişli )
b) Masuralı pompalar
c) Paletli pompalar

Yüksek basınç gerektiren yerlerde pistonlu pompalar ( Alternatif Hareketli Volümetrik Pompalar ) kullanılır.
Yüksek debi gerektiren yerlerde dönüş hareketli volümetrik pompalar kullanılır.

Pompalarda Güç İlişkileri

Pompalarda hidrolik güç ( pompanın verdiği güç );

Q . Hm . γ Q . Hm . γ eşitliği ile hesaplanır.
hBG = =
60.75 4500

Burada ;

hBG : Hidrolik beygir gücü (BG)
Q : Pompa verdisi (L/min)
Hm : Manometrik yük = pompa işletme basıncı (mSS)
γ : Pompanın basınçlandırdığı sıvının yoğunluğu (kg/m3)

Yukarıdaki hidrolik gücün alınabilmesi için pompa miline verilmesi gereken güç (fren gücü) ise;
Md . n
fBG = ilişkisinde hesaplanır.
716,2

Burada;

fBG : Pompa miline traktör kuyruk milinden uygulanan güç ( BG)
Md : Pompa milindeki tork (kg.m)
n : Pompa mili dönü sayısı (d/min) dir.

Bu durumda;

hBG
η t = . 100 olur.
fBG

Dönüş iletimi ( Di )

Pompa milinin 1 devrinde giriş ağzından alıp çıkış ağzına intikal ettirdiği sıvı miktarına dönüş iletimi denir.

Pompa tipi Dönüş iletimi (Di)

Pistonlu pompa Di : П.Dp2 . S . İ
4
Paletli Pompa Di : 2b . Dg . e . z . sin П/2
İçten Dişli Pompa Di : П . Da . b . 4

Qt : Di . n Teorik debi
Pe : Di . n .ηv Efektif debi

Di : Dönüş iletimi
Dp : Piston çapı (dm)
S : Strok (dm)
İ : Silindir sayısı
b : Palet, diş veya masura boyu (dm)
Dg : Statör çapı (dm)
e : Eksatririklik (dm)
z : Palet, diş veya masura sayısı
Da : Yuvarlanma dairesinin çapı (dm)

HAVA DEPOSU

Pompa verdisi ortalama verdiden yüksek olduğundan ortalama verdiden fazla olan kısım hava deposundaki havayı sıkıştırarak hava deposunda yükselir ve basma hattındaki ani basınç yükselmesi dengelenir pompa verdisi ortalama verdinin altına düştüğünde basma hattında basınç azalması olacağından hava deposuna sıkışan su havanın genleşme etkisiyle basma hattına geri sürülerek eksilen verdi düzeyine tamamlanmış olur.
Tüm alternatif hareketli volümetrik pompalarda kesiksiz pülverizasyonu gerçekleştirebilmek için sirkülasyon hattı üzerinde hava deposu veya hava çanı kullanılma mecburiyeti vardır.

Hava deposunun hacmini hesaplarken aşağıdaki bağıntılar kullanılmaktadır.

Vh : 55 * Vs Tek Silindirli Tek Etkili Piston

Vh : 21 * Vs Tek Pistonlu Çift Etkili Piston

Vs : Strok Hacmi
Vh : Hava Deposu Hacmi

Not: Genel olarak hava deposunun 0,2*Vh ’lık kısmının su ile dolu olması istenir. Bunun sebebi ise depo içindeki havanın su ile taşınmaması içindir.

REGÜLATÖR ve EMNİYET SİSTEMLERİ

REGÜLATÖR

Sirkülasyon hattı üzerine yerleştirilmiş bir bilyedir. Bilye üzerine bir yay bastırarak çalışma basıncı ayarı yapılmaktadır.
Regülatörün görevleri

Sirkülasyon sistemine giden sıvının basıncını sabit tutmak
Hidrolik karıştırıcı gibi görev yapmak ( Ayarı yapılmış basıncın üstüdeki karışımı depoya göndererek ilaç su karışımını karıştırmak )

EMNİYET SUBAPLARI

Gerek ilaç deposunda gerekse sirkülasyon hattında fazla basıncın zararlarını ortadan kaldırmak için emniyet supapları kullanılır. Çalışma basıncı 3 bar’a kadar olan pülverizatörlerde emniyet supabı görevi de yapar. Bilyeli, yaylı yada plakalı olarak yapılabilirler. Baş gövde ve yay kısımlarından oluşur.

MANOMETRE

Manometreler sirkülasyon hattındaki basıncın değerini gösterir. Sarsıntı veya titreşimlerden etkilenmemesi için manometre içerisine viskoz bir sıvı doldurulur.

İLAÇLAMA MEMELERİ

Püskürtme memeleri ilaç normu, damla çapı, damla dağılımlı, damla tekdüzeliği ve ilaç uygulama güvenliği üzerinde son derece etkilidir.Memeler pülverizatör püskürtme çubuğu üzerinde veya elde çalıştırılan püskürtme çubuğuna yada püskürtme tabancasına bağlı olarak kullanılır.Değişik uygulamalar için değişik meme tipleri kullanılabilmektedir. Eğer uygun meme seçilmez ve çubuk üzerinde uygun aralıklarla düzenlenmezse, uygulama etkinliği ve zararlı kontrolü yeterli olmayabilir. Meme seçimi memenin yapıldığı malzeme, meme tipi ve meme orifisi gibi kriterlere bağlıdır.

Memelerin Sınıflandırılması
A) Basınç Enerjisi İle Çalışan Memeler

1)Konik huzmeli memeler
a)İçi boş konik huzmeli (2,5-50 bar)
b)İçi dolu konik hüzmeli(2,5-50 bar)

2)Yelpaze huzmeli memeler
a)Yarıklı tip (1,5-10 bar)
b)Aynalı (çarpmalı) tip (5-7 bar)

B)Kinetik Enerji İle Çalışan Santrifüj Memeler
a) Döner kafesli Memeler (6-30 m/s )
b) Döner diskli Memeler (30-180 m/s )
c) Döner Fırçalı Memeler

C) Gaz Enerjisi İle Çalışan Pnömatik Memeler
a) Düşük Hava Hızlı pnömatik memeler (30-120 m/s)
b) Yüksek Hava Hızlı Pnömatik Memeler(120-300 m/s)

D) Pnömatik Memeler
a) İğneli (mikrofil) memeler
b) Gaz basınçlı memeler
c) Girdaplı memeler
d) Yüksek basınçlı düşük debi hava akışlı memeler

E) Termal Memeler
F) Elektrostatik Enerji ile Çalışan memeler

DAMLANIN OLUŞUMU

Hidrolik memelerde basınç enerjisi yardımıyla yeterli kinetik enerjiyi kazanan sıvı meme plakası deliğinden geçmeye zorlanır. Dış ortama çıkan sıvı ince bir sıvı tabakasında oluşan huzme şeklindedir. Hava direncinin etkisiyle sıvı filmi yüzeyinden dışa doğru sıvı iplikçikleri uzamaya başlar ve film kalınlığı azalır. Mesafe uzadıkça iplikçikler uzamaya devam eder ve koparak damlalar haline dönüşür.

Damla oluşumu 3 aşamada gerçekleşir.

Sıvı zarfının parçalanması
Bağ parçalanması
Damlaların parçalanması

kaynak ziraatci.com