NİSAN AYINDA YAPILACAK İŞLER

Mart ayında yapılamayan veya mevsimin ve bölgelerin durumuna göre Mart'tan Nisan ayına sarkan işlere bu ayda devam edilir. Yeni gelişmelere göre yapılacak işler aşağıya sıralanacaktır.
Ağaçların pek çoğunun çiçeklenmeye başladığı bu günler anların da en faal ve gelişmekte olduğu günlerdir.
Mart ayındaki temizlik, muayene ve yoklamalara devam edilir. Gerekirse bazı kovanların tekrar tekrar muayenesi yapılabilir. Arı mevcudu ' artık devamlı arttığından ve ana arı da daha geniş sahada yumurtlamaya başlayacağından, arıların toplu olduğu sabah ve akşam saatlerinde örtü bezi veya tahtaları zaman zaman aralanarak arıların işgal etmiş olduğu çerçeve sayısı üstten ve çerçeveleri hiç çıkarmadan denetlenebilir. Örtü tahtası 6-7 mm'lik kalın cam olanlarda bu denetim daha kolaydır.
Kuluçkalığın her iki yanındaki çerçeveler dolmuş ise bir süre daha beklenmeden ikinci kat koyma hazırlığına başlanır. Çerçevelerin üst kısmından bembeyaz peteklerin yapılmaya başlandığı görülürse hemen ballığı koymak gerekir. Gecikirse aile oğul yapma hazırlığına girebilir.
En yandaki 2 çerçeve ansız ise bunun biri çıkarılır. Daima çerçeveler birer birer ilave etmelidir ki arı toplu bulunsun.
En sondaki 2 çerçevenin arası dolmuş ve son çerçeve yüzünde arılar varsa, kabartılmış l^çerçeve konulur. Yoksa Temel petekli 1 çerçeve son 2 çerçevenin ortasına konulabilir.
Yani bölme tahtasının yanındaki çerçevede yavru var ise, ilave edilecek çerçeve bölme tahtasının önüne konur. Yavru yok ise, bölmeye bitişik birinci çerçevenin önüne konur.
İlkel kovanlardan fenni kovanlara an aktarmanın en uygun olduğu ay, bu ay içinde kirazların çiçek açtığı devredir.
Kovanlara Yeni Çerçeveler Verilirken Dikkat Edilecek Hususlar

1- Kovanlara ilk verilecek çerçevelerin geçen yıldan balı süzülerek saklanmış kabarmış çerçevelerin, önce siyahlarının daha sonra da beyazlarının verilmesi doğru olur.
Çünkü siyah petekler ilkbaharda aileyi daha sıcak tutar. Anlarda bunu bildikleri için, ana arıyı ilk önce bu çerçevelere yumurtlamaya teşvik eder.
2- Havalar ısındıkça beyaz çerçeveler ve arıların bol nektar ve polen taşımaya başlamaları ile de temel petekli çerçeveler verilir.
3- Kovanlara aynı anda 2 çerçeve yerine 1 adet verilmesinin daha
yararlı olduğu belirtilmişti. Ancak çok kuvvetli ailelere 2'şer verilebileceği gibi, çok sayıda idaresi güç, elemanı az, vakti dar olanlar sık sık kovanı açmamış olmak için fazla çerçeve arıların kuvvetiyle orantılı olarak vermek mecburiyetinde kalabilirler.
4- Ana arının normal yumurtlamasını devam ettirmesi için kovan
da her zaman 3-5 kilo bal rezervi bulunmalıdır. Bulunmazsa bunu koyu şurupla desteklemek gerekir.
Ani bir hava değişikliği ile bunun 3-5-7-8 gün sürmesi bu mevsim
de bile ailenin sönmesine, ananın yumurtlamayı uzun süre kesmesine
sebep olur.
Bu ayda arılar, kovanlarına bal depo edemezler. Getirdikleri balı yavrularına ve petek örmeğe sarf ederler.
Elde yedek veya yarısı balla dolu çerçeveler varsa bu ay yuvanın kenarlarına verilir.
5- Yaz aylarının çok sıcak günlerinde arı en az 6-7 çerçevede olduğu
takdirde, yavrum çerçeveler arasına boş temel petekli çerçeve verilebilir.
Ana Arının Tetkiki

Çerçevelerin tetkikinde bu ayda bile hiç yumurta kurtçuk çerçevede görülmezse, bu aileye başka bir kovandan alınmış yumurtalı çerçeve verilmelidir. Bu çerçevenin üst çıtasına çerçevenin verildiği tarih not edilmelidir. 5-6 gün sonra bakılan bu çerçevede hiç yumurta görülmezse ananın sakat veya yapılan ilaçlamalar nedeni ile ananın yumurtlama kabiliyetini kaybettiği düşünülebilir. Yumurta1 varsa ananın mevcut ve sağlıklı olduğu kabul edilir.
Eğer bu çerçeveye ana memesi başlangıcı yapılmışsa ananın olmadığı kesindir.
Ancak çerçevelerde meme yok ve amma arı yumurtası da görülmüyorsa verilen bu çerçevedeki petek gözlerine dikkatlice bakarak, hücrelerin temiz ve cilalanmış.pırıl pırıl olduğu görülürse ana arı var, fakat zayıflık ve soğukluk nedeni ile yavru yapmadığı anlamı çıkar ki; bu takdirde yuvayı biraz daha daraltarak sıcak tutmak ve şurup vermek gerekir.
Bunların dışında kovanda yalancı ana olup olmadığı da araştırılır. Petek gözlerinde 1 'den fazla 2-3-5 yumurta, hücre dibine ve hücre yan cidarlarına bırakılmış olduğu görülürse, ya da işçi arı hücresinde normalden büyük kurtçuklar ile petek gözü biraz daha kabarmış ise kovanda yalancı ana teşekkül etmiş olduğu anlaşılır. Bu takdirde hücrelerden işçi değil erkek arı çıkacağı ve dolay ısı ile de 1-2 ay içinde kovanın söneceği anlaşılır.
Aşağıda yalancı ana bahsinde anlatılacak işlemlerle kovan bu analardan kurtarılarak, ya hakiki bir ana ile yetimliği giderilir, ya da duruma göre başka bir analı kovanla birleştirilir.
Ana arının tetkikinde zayıf, cılız, kanatları yıpranmış, bitli bir hal görülürse ilk fırsatta bu ana genç bir ana arı ile değiştirilir. Yoksa yumurtadan ana yetiştirme suretiyle sağlanır.
Arı Ailesinin Kuvveti

Bu ayda 8-9 çerçevede arı ve 4-5-6 çerçevede yavru görülen anlar gayet kuvvetli sayılır. Bol bal ve oğul vermeye aday kovanlardır.
6-7 çerçevede 3-4 çerçevede yavru olan ailelerde kuvvetli ve iyi damızlıktır.
5-6 çerçeveli ve yavrulu arılarda iyi bakım ve besleme ile bal mevsimine istenildiği gibi çıkarlar
4-5 çerçevede arı ve 2 çerçevede yavru olan anlara diğer kuvvetli kovanlardan arı ve yavru takviyesi ile bir denkleştirme yapılabilir.
Daha az sayıda 2-3 çerçeveli ve az yavrulu ailelerden pek hayır gelmeyeceğini düşünerek başka orta kuvvetteki arılarla birleştirilmelidir.
Uçma Deliklerinin Genişletilmesi

Arı aileleri kuvvetlendikçe uçma delikleri de azar azar genişletilmelidir. Nisan ayında gündüz 20-30 dereceyi bulan sıcaklığın bazı geçlerinde 3-6 dereceye bile ineceği ve hatta ertesi gün 8-10 derecede tekrar kılıp sisli puslu geçeceğini göz önüne alarak uçma deliğini genişletilmesinde aşırıya kaçmamalıdır.
İki yüzü dolu her çerçeve için, 1 -2 cm 'lik t sınır hesap ederek bu oranı geçmemelidir. Üşüme bazı hastalıklara neden olacağı gibi bu en az ballı devrede, kovanın ısıtılamamasına, fazla bal ve enerji kaybına, yavruların daha kurtçuk ve krizalit halinde iken ölmelerine, kovanın çok zayıflaması ve hatta kaybına bile neden olabilir.
Bu ayda uçma delikleri 1 cm yükseklik ve 10-15 cm uzunluktakinden fazla hiçbir zaman genişletilmemelidir.
Bu ayın çok soğuk gece ve günlerinde uçma deliklerini tüm kapamak ta, anların tümü ile ölüp sönmesine neden olur.
Unutulmamalıdır ki; 1 arının 18 derecede 1 dakika için oksijen ihtiyacı-istirahat halinde iken 1, az hareket halinde iken 8 ve uçarken 520 mm3'dür Başka bir deyimle 1 gram canlı ağırlık, yani 10 adet arı için, 1 saatte ve 20 derecede; hareketsizken 450 cm3, hareket halinde ise 297 000 cm küp oksijen tüketir. Daha öz ve kısa bir ifade ile; Arının oksijen ihtiyacı harekete geçtiği anda 9, uçmaya başladığı anda ise 577 misli artar.
Anlara Yeni Kabartılmış Petekler Yaptırmak
Gerek teşvik şuruplaşmaları, gerekse zayıf an ailelerini birleştirmek suretiyle arı ailelerini kuvvetlendirmekte tüm amaç, arıların daha çok petek yaparak, bunlara yavru ve bal koymalarını temin etmektir.
İlkbaharın güzel bol çiçekli günlerinde arıcı ne kadar çok petek yaptırmaya muvaffak olursa, yaz sonunda alacağı ürün o kadar çok olacaktır.
Bu aydan itibaren iyi bir mevsim, ile dışarıda çalışma olanağı bulan kuvvetli aileler, üzerinde bulundukları kabartılmış çerçevelerin üst kısımlarını daha da kabartarak petekleri ağartmaya başlarlar.
Bu dönemden sonra arılara, kabartmaları için yeni yapay petekli çerçeveler verilmeye başlanır. Bu amaçla yeni temel petekler en sondaki iki anlı çerçevenin arasına konulur.
Bu petekte kabartıldıktan sonra yerine aynı şekilde petekler teker teker konulur.
Yeni ilave edilecek yapay petekli çerçeveleri kovanın ortasına, an ailesini ikiye bölecek şekilde koymak doğru değildir.
Daha çabuk kabartılacağı düşüncesiyle bazı arıcılar bu hataya düşerler. Tam ortaya konulmuş bir petek ana arının yumurtlamak için diğer yandaki çerçevelere girmesini çok frenler. Çünkü analar kovanda kabartılmış temiz petekler üzerinde dolaşmak şevki tabiisindedirler. Ortadaki bu çerçeve kabartılana kadar öbür tarafa geçmezler. Hatta bazen ananın geçmediği taraftaki bölüm anasız kaldığını zannederek ana memesi bile yapmaya başlarlar. Ortaya kabartılmış veya yarım kalmış çerçeveler konabilir. Ana da hemen onlara yumurtlar.
En yandaki çerçevede şayet yumurta ve yavru var ise, ilave edilecek çerçeve bu takdirde araya değil en sona konulur, yani bölme tahtası ile, bu son yavrulu çerçeve arasına bırakılır.
Ayrıca, yeni ilave edilen petek tamamen kabartılmadan, kabartılmış çerçeveler arasına konulursa, anlar iki taraftaki çerçevelerin üst kısımlarını gereğinden fazla yükseltirler ki, bu da sakıncalıdır. Bu şekilde hücrelere ana yumurta da bırakamaz.

Kovanları Aynı Ayarda Tutmak
Bazı kuvvetli kovanlarda yavru miktarı 10 çerçevenin tamamını kaplamaktadır. Bu durumda ananın yumurtlayabilmesi için yer kalmayacağından aile oğul verme hazırlığına başlayacaktır.
Bunu önlemek için kovanın orta kısımlarından, arıların çok iyi çalıştığı saatlerde 2-3 tane kapalı yavrulu gözlü çerçeveler alınmalı ve bunların yerine kabartılmış petekler konularak ana arının yumurtlaya-cağı geniş bir saha sağlanmalıdır.
Bu kovanlardan alınan çerçeveler zayıf veya orta kuvvette bulunan kovanlara arıları ile birlikte verilmelidir.
Bunun kuvvetli kovandan alınan çerçevelerin arılan, verilecek zayıf kovanın uçma deliği önüne arıcı fırçası ile süpürülür. Bazı arıcılar bu işi süpürme suretiyle değil de, çerçevenin kulağım uçma tahtasına vurarak veya çerçeve kulaklarından tutup silkerek yaparlarsa da bu doğru değildir. Hem zayıf kovandaki anların sinirlenip telaşlanmasına ve hem de silkelen çerçeve gözlerindeki yavruların olumsuz yönden etkilenip açık gözlülerin bal, süt ve yavrularının dökülmesine kapalı gözlerdekilerin de yer ve yön değiştirmesine neden olur.
Anlar süpürülünce eski ve yaşlı anlar uçarak eski kovanlarına gider. Henüz kovan yerine belleme uçuşuna çıkmamış olan 1-18 günlük arılar ise koyun sürüsü gibi zayıf kovana girerler. Zayıf ailede bu genç arıları hoşlukla kabul eder.
Arıları süpürülen çerçeveler zayıf ailenin ortasına gelecek şekilde yan yana sıralanıp yerleştirilir.
Bu ameliyeyi nektar kaynaklarının gür olduğu ve anların büyük bir gayretle çalıştığı günlerde yapılacağı belirtilmiştir.
Bu suretle arılıktaki anların kuvveti denkleştirilir. Oğul arzusu frenlenir ve anların büyük bal toplama mevsimine kuvvetli çıkması sağlanabilir.
İkinci Katın İlavesi
Nisan sonlarında arılar daha sık muayene edilerek gereken kovanlara ikinci katlar ilave edilir.
Yukarıda belirtildiği şekilde eğer zayıf kovanlara bir yardım gerekmiyorsa ve alt kattaki çerçevelerin de 8-9 adedi yavru ile dolu ise ikinci katlan gecikmeden ilave etmelidir ki anaya yumurtlama alanı açılsın ve kovan oğulla yatmasın.
Üst kata az ballı da olsa kabartılmış peteklerden konulması arının ikinci kata daha çabuk çıkmasını sağlar. Bu yoksa alt kattan yanlarından 1-2 çerçeve alıp üst kata konulması, onların yerine de temel petekli çerçeve verilmesi yeğlenir.
2 kat arasına ana ızgarası koymaya gerek yoktur ilk etapta. Ana ızgarası petekli bal satmayı düşünenlerce yarım ballıklı kovanlara konulabilir.
Alt ve üst çerçeveleri aynı tip ve büyüklükte olan standart langistrot kovanlarında, kuluçkalık kısmı yerine ballık, balık yerine de kuluçkalık konulabilirse de bu işlem daha çok havaların serin ve istikrarsız
gittiği zamanlarda yapılır.
Bu takdirde arı ve yavruların havasızlıktan etkilenmemesi için uçma delikleri biraz daha genişletilmelidir.
Vaktinde konulan katlan arıların oğul verme arzusunu önemli derecede azaltır ve ailenin büyük bal toplama mevsimine kuvvetli çıkmasını sağlar.