Flue Cured Tütün Çeşidinde Farklı Potasyum Formlarının Kaliteye Etkisi

ÖZET

Düzce ili merkeze bağlı Otluoğlu köyünde çiftçi koşullarında yürütülen bu denemede K’un farklı formları [Kontrol (N+P); KCI (N+P+KCI); KNO3(N+P+KNO3); K2SO4(N+P+K2SO4) ve S (N+P+S)] kullanılmış ve bunun Flue-cured (Virginia) K-110 çeşidinin verim ve kalite özelliklerine etkisi incelenmiştir. Bu amaçla 3 tekerrürlü olarak yürütülen denemede 30 kg K2O/dadozunda K ve sabit dozlarda N (20 kg/da) ve P (15 kg P2O5/da) uygulanmıştır.Denemede 4 farklı kırıma ait (1. kırım, 2. kırım, 3. kırım ve 4. kırım) yaprak örnekleri alınarak kimyasal analizler (nikotin, toplam indirgen şeker, kül, CI, N,K, P, Ca ve Mg) ile verim ve renk ölçümleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda KCI uygulaması ile yaprak renginin koyulaştığı ve yapraklarda önemlidüzeyde CI akümüle olduğu saptanmıştır. Tüm parametreler açısından KNO3ve K2SO4uygulamalarının oransal olarak daha iyi sonuç verdiği gözlemlenmiştir.

ABSTRACT

This study was carried out in OTLUOĞLU Village belonging to Düzce Centerand different forms of K [Control (N+P); KCI (N+P+KCI); KNO3(N+P+KNO3);K2SO4(N+P+K2SO4) and S (N+P+S)] were used on flue-cured variety of tobacco under farmer conditions. The effect on yield and quality of the flue-cured(verginia) K-110 was determined. For this purpose 30 kg K2O/da and constantdosses of N (20 kg/da) and P (15 kg P2O5/da) were applied and the experimentwas conducted with 3 replicates. In the study, chamical analyses (nicotin, total reduced sugar, ash, CI, N, K, P, Ca and Mg) yield and color measurements weremade by collecting leaf samples at 4 different prime times. (Stages, 1, 2, 3, 4). The treatment of KCI has been found to increase the darkness and accumulationof CI in the leaves. The application of KNO3and K2SO4has been observed to be a good treatment with respect to all parameters. The harvesting has beendelayed at each stage by two weeks as compared to farmers condinations. This delay in harvest is thought to be due to higher level of %N than optimumlevels. Key Words: Flue-cured tabac, quality, yield 1Araş.Gör. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü, İzmir2Doç.Dr. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü, İzmir

AMAÇ Virginia (Flue-cured) tütünleri, Oriental (Türk) tütünlerin aksineentansif tarım bitkisidir. Üzerinde yetiştirileceği toprak bakımındanselektif, sulama, gübreleme ve farklı kimyasalların kullanımı açısındanyoğun istekleri olan bir üretim dalıdır. Dolayısıyla, üretimin her aşamasında titiz ve dikkatli olmayı gerektirir. Yapılacak müdahale ve uygulamaların zamanında ve tekniğin gereklerine uygun olması, başarıiçin şarttır.

Ülkemizde, yetiştiriciliği yapılan Virginia (Flue-cured) tütünü üretme çalışmaları, temelde literatür bilgilerine dayalı olarak sürdürülmektedir (Usturalı, 1995). Ülkemizde Flue-cured tütünleri Bolu, Balıkesir, Manyas, Düzce yörelerinde yoğun bir şekilde yetiştirilmektedir. Bu yörede İrget ve ark., (1999) tarafından yapılan bir çalışmada; Flue-cured (Virginia) yetiştirilentoprakların yaklaşık %75 gibi önemli bir kısmında alınabilir K'unyetersiz olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda yapılan bu araştırma ile bu bölgede yetiştirilen Flue-Cured (Virginia) tütünlerinin büyük çoğunluğunda K açısındanbeslenmeninyetersizolabileceği belirlenmiştir.Potasyum besin elementi tütünde kalite açısından büyük önemtaşıyan bir elementtir. Daha önce yapılan çalışmalarda ülkemizdeönemli bir Flue-cured tütün yetiştiricilik merkezi olan Düzce veyöresinde tütün yetiştirilen toprakların önemli bir bölümünde alınabilir K’un yetersiz olduğu belirlenmiştir. Tütün alıcısı firmalar ve üreticilerleyapılan birebir görüşmelerde bu yörede tütün çiftçisinin K’lu gübre kullandıkları, bununla birlikte K’lu gübrelemenin piyasadan satılangübrelerden genelde toprak analizlerine başvurulmadan yapıldığıizlenmektedir. Bu çalışma ile alınabilir potasyum açısından önemlidüzeyde yetersizliğin söz konusu olduğu Düzce yöresinde farklı K'lugübre formlarının flue-cured (Virginia) tütün çeşidinin kimi kalite özelliklerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.

MATERYAL ve YÖNTEM

Bu çalışma yıllarında Düzce iline bağlı Otluoğlu köyünde çiftçitarlasında yürütülmüştür. Çalışma çiftçi şartlarında gerçekleştirilmişolup, flue-cured (virginia) tipi tütün yetiştirilmiştir. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür.Denemeye ait uygulamalar aşağıda verilmiştir:

Kontrol (N+P) 2) KCI (N+P) 3) K2SO4 (N+P) 4) KNO3 (N+P) 5) S (N+P). Deneme parsellerine bütün konularda sabit olmak üzere 20 kgN/da, 15 kg P2O5/da uygulanmış. N’lu gübre olarak NH4NO3(% 33N), P’lu gübre olarak TSP (% 44-46 P2O5) kullanılmıştır. Potasyumun uygulama dozu ise 30 kg K2O/da’dır. Potasyum formu olarak K2SO4(% 50 K2O), KNO3(% 46 K2O) ve KCI (% 60 K2O) kullanılmış, ayrıcaK2SO4’taki kükürde eşit miktarda S uygulanmıştır. S uygulamasındaki amaç K2SO4uygulamasında S’den gelen etkinin belirlenmesidir.

BULGULAR VE ÖNERİLER

Düzce yöresinde yetiştirilen Flue-cured (Virginia) tipi tütünlerdefarklı K formlarının (KNO3, K2SO4ve KCI) denendiği bu araştırmadapratik açıdan yararlı olabilecek bazı önemli noktalar aşağıda özetlenmiştir.1- Her üç potasyum formu da (KNO3, K2SO4ve KCI) K uygulanmayan kontrol (N+P) ve S (N+P+S) uygulamalarına nazarandaha yüksek verim değerleri sağlamışlardır. 2- Tütünde renk önemli bir kalite kriteri olup KNO3ve K2SO4uygulamalarındarenk açısındandahaiyi sonuçlar alındığıbelirlenmiştir. KCI uygulamasında yaprak renginin koyulaştığıbununda kaliteye olumsuz etkisi olabileceği düşünülmektedir. 3- Potasyum klorüruygulamasında yaprakların CI konsantrasyonu 4 kırım döneminde de % 1'in üzerine çıktığıbelirlenmiştir. KCI uygulamasında yaprakların, CI konsantrasyonunun,KCI dışındaki (KNO3, K2SO4ve S ve Kontrol) uygulamalara nazaran 5-6misli daha fazla olduğu belirlenmiştir.4- Potasyumun yer almadığı uygulamalarda (Kontrol ve S)yaprakların K konsantrasyonunun yeterlilik sınırının altında kaldığı ve bitkilerin K açısından yeterince beslenmeme durumlarının sözkonusuolabileceği izlenmektedir. Bu durum alınabilir K açısından yetersiz olan yöre topraklarında, yüksek verim ve kalite açısından K'lu gübrelemeyeyer verilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Ekonomik yönden K2SO4KNO3’a oranla ekonomik olduğu için pratikte daha fazla yaralanılabilir. Araştırmada uygulanan Kformlarından KNO3, K2SO4arasında nikotin dışında verim ve kaliteaçısından önemli bir fark görülmemiştir, dolayısıyla pratikte bu ikigübreye yer verilebileceği düşünülmektedir. 6- Flue-cured (Virginia) tipi tütün yetiştiriciliğinde verim ve kalite yönünde yeterli ve dengeli düzeyde N ve K ile beslenme, büyük önemtaşımaktadır. Bu yönde yapılan çok sayıda araştırma ile ortaya çıkan genel görüş, flue-cured (Virginia) tipi tütün çeşidinin N ile yeterli ve dengeli beslenmiş olması ve kırım döneminin başlangıcında topraktayarayışlı N'un tüketilmiş olması gerektiği şeklindedir. Bu bağlamda N'lugübrelemede, gübrenin formu, uygulama zamanı ve miktarının budurumu sağlayacak şekilde ayarlanması gerekmektedir. Azotlugübreleme zamanı yanında özellikle K'lu gübrelemeye de ağırlık verilmelidir. 7- Tütün bir kalite bitkisidir. Tütünde yüksek kalite açısındantoprak verimliliği ve gübreleme büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamdagübre çeşidi, miktarı, verilme şekli ve zamanı büyük önem taşımaktadır. Ülkemizde geleneksel şark tipi tütün yetiştiriciliği yanında Burley veFlue-cured (Virginia) tütün yetiştiriciliği de yapılmaktadır. Bu nedenletütün tarımında gübrelemeye gerekli önemin verilmesi ve gübrelemeyapılırken toprak ve bitki analizlerine dayalı gübreleme programlarının uygulanması büyük yarar sağlayacaktır.0204060801001201.kırım2.kırım3.kırım4.kırımVerim(kg/da-1)uyg.1uyg.2uyg.3uyg.4uyg.5?ekil 1. Kırım zamanlarına göre verim değişimi.

17600,511,522,531.kırım2.kırım3.kırım4.kırımNikotin(%)uyg.1uyg.2uyg.3uyg.4uyg.5?ekil 2. Kırım zamanlarına göre tütün yaprağı örneklerinde nikotin miktarlarıdeğişimi 05101520251.kırım2.kırım3.kırım4.kırımToplamindirgenşeker (%)uyg.1uyg.2uyg.3uyg.4uyg.5?ekil 3 Kırım zamanlarına göre tütün örneklerinde toplam indirgen şekermiktarları

ipipotash.org